Эр дьон үксэ да кэриэтэ армияҕа сулууспалаабыт буолуохтаахпыт. Бэрт аҕыйах киһи араас кыһалҕанан эҥин сулууспалаабатаҕа буолуо. Армияҕа тиийэн атыттар курдук хас күн аайы сүүрэн-көтөн, дьарыктанан эрэйдэммэтэҕим.
Быһата иккис сылбыттан көҥүл сылдьан сулууспалаабым, ол туһунан хас да кэпсээни суруйбутум. Хайдах курдук ытыктабыллаахтык дембеллэммиппин суруйбутум кэннэ, сотору буолан баран биир киһи төлөпүөннээн: «Мин бу Амматтан Бороҕон нэһилиэгиттэн эрийэбин. Эн хаһыакка Охчут Талыман диэн аатынан суруйууларгын көтүппэккэ ааҕабын. “Туймаада” хаһыакка хайдах курдук бүтүн полк барыта ытыктабыллаахтык атаарбытын суруйбуккун. Ааҕан баран уҥан түһэ сыстым: ол эн дембеллэнэргэр биһиги, үһүс рота уолаттара, эмиэ атаарсыбыппыт. Миша, эн буоларгын билэн, үөрэн эрийдим”, – диэн соһуппута.
Байыаннай чааспар бэрт элбэх саха уолаттара сулууспалаабыт буолуохтааххыт. Ол сулууспалаабыт полкам Забайкальеҕа баар, ст. Мирная, 25-й гвардейский полк диэн. Мин кэннибиттэн Арыы Толоон үс уола ол полкаҕа сулууспалаабыттара: Тимофеев Вл. Иннок., Сыромятников Вас. Гавр., (Баскит) уонна Артур Николаев.
Бу суруйуубар мин туспунан стенгазетаҕа суруйан, хаартыскабын кыбытан бүтүн полканы биир нэдиэлэни быһа күллэрбиттэрин туһунан кэпсээн ааҕааччыларбын кыратык күллэртии түһүүм дуу…
Иккис сылбын сулууспалыы сылдьан биир киэһэ куолубунан, утуйуу буолара чугаһаан, хантан эрэ тиэтэйэн кэлэн төрдүс этээскэ хаһаарымабар сүүрэн тахсан истим. Иһиттэхпинэ уолаттарым бары күлэр саҥалара өрө оргуйар. “Бу уолаттар тугу көрөн үөстэрэ тэстиэр диэри күлүстүлэр?” – дии санаан, көрүдүөргэ көтөн түһээт көрбүтүм уолаттар истиэнэ хаһыата ыйанар стендэтигэр үмүөрүһэн күлэ ахан тураллар. Миигин көрөөт ах бардылар. Быһа туалекка аастым, арай көҕүрэттэ туран истибитим уолаттар эмиэ күлүү-салыы бөҕөлөр.
– Бээ, туох көрүдьүөһэ баар буоллаҕай? – дии санаатым.
Уолаттарым өссө элбээбиттэр, күлэн саһыгыраһыы бөҕөтө. Мин тиийбиппэр бары хаһыаттан туораан биэрдилэр. Хаһыаппытын көрбүтүм доҕоор, биир эһэ орон атаҕар икки кэлин атаҕын өрө ууран баран, икки илин атахтарынан кэтэх тардыстан тиэрэ түһэн сытарын көрөн күлэн тоҕо бардым. Аны өйдөөн көрбүтүм эһэм сирэйэ бэйэлээх бэйэм сирэйим буолан тиэрэ түһэ сытарын көрөн, быарым көһүйүөр диэри күллүм. Ол күлэ турдахпына “ити аллараа хоһоон суруллубут, ону аах” дии-дии күлсэллэр. Ойуу аллараатыгар суруллубуту ааҕабын.
Наш взвод стоит на физзарядке,
А наш уважаемый Михаил Михайлович
В зимней спячке!
Ону суруйбуттарын ааҕан өссө иэдэйдим. Күлэ сатаан баран ороммор куоттум. Ол хаһыаты бүтүн полк уолаттара истиһэ-истиһэ кэлэн, нэдиэлэни быһа ааны саппатахтара, күлсүү-салсыы буолбуттара.
Күлэн бүтэн баран, бу ким мин хаартыскабын сыһыарбытын тута биллим. Ааттаах атаһым, өлөр доҕорум старшай лейтенант Александр Мараховскай, ротабыт замполита. Кини үҥэн-сүктэн туран кыра хаартыскабын ылбыта. Биэримээри гыммытым, “эйиэхэ бииргэ түспүт хаартыскабыт баар ээ” диэбиппэр “ол улахан, миэхэ кыраны бэлэхтээ, доҕорум хаартыскатын сиэппэр укта сылдьан көрүөм этэ” диэн албыннаан ылан эһэ төбөтүгэр сыһыарбытын биллэҕим дии. Мараховскайым хас да күн күлэн мүчүҥнүү-мүчүҥнүү ааһа көтө сылдьыбыта.
Армияҕа 6 чааска туруу буолар. “Рота, подъем!” – диэн дневальнай хаһыытаан уһугуннарар буолара. Мин иккис сылбын сулууспалыыр буолуохпуттан хаһыытаан уһугуннарбат буолбуттара. “Дед пусть спит”, – диир быһыылаахтар. Оччолорго аахайбат этим, кэлин сааһыран баран өйдөөтөхпүнэ оннук эбит.
Нуучча омукка оччолортон “дед” буолбут эбиппин. 8 чааска туран, полк кухнятыгар баран ыһаарыламмыт эти, арыылаах килиэби тото-хана сиэн кэлэрим. Сарсыарда, күнүс, киэһэ аһылыктарга наар итинник аһыырым. Остолобуой перловка хааһытын сиэбэт буолбутум. Улуу нуучча омук уолаттара оннук ытыктабыллаахтык сыһыаннаспыт эбиттэр. Билигин да нуучча баар сиригэр тиийдэхпинэ “дед” буола түһэбин.
Охчут ТАЛЫМАН.
2020 с.
