Бу оҕолорум кыра эрдэхтэринэ саҥарбыттарын суруйан ыытабын.
Дьикти ааттаах эбэлэр
Саргылаанчык сааһа иккитэ. Биир эбэтин аата – эбэ Өкүүчэ, ол Саргыга: «Эбэ түүтэ». Иккис эбэтэ – эбэ Маанньа. Саргы ону «Эбэ моонньо» диэн ыҥырар.
Куһаҕан тылы саҥарымаҥ
Эбэтигэр үҥсэргиир:
– Маамалаах паапа наһаа куһаҕаннык саҥараллар!
– Ол туох диэн?..
– Миигин наар «кэһэй» дииллэр.
Сыттыктара суох
Эбэтэ хотон таһыгар тиийэн ынахтар кэлбиттэрин көрөрүгэр көрдөһөр. Саргы сүүрэн аҕай кэлэр:
– Эбээ, ынахтар хотон таһыгар олороллор!
– Сыталлар диэ.
– Суох-суох, олороллор: кинилэр төбөлөрө үөһээ дии уонна сыталларыгар сыттыктара суох.
Остуоруйа салгыыта
Саргыга холобуок туһунан остуоруйа кэпсиибин: «Бөрө «холобуок, холобуок, мин эйигин сиэн кэбиһиэм!» – диэбит.
…Онуоха Саргы этэр:
– Ийээ, бөрө холобуогу сиэтэҕинэ, эбээ өссө тугу буһарыай?
Кэлбит үөрүүтэ
Гога сарсыарда уһуктаат, хоһуттан хаһыытыыр:
– Маама, мин кэллим!
Дьикти ийэ
Гога 2-лээҕэр этэр:
– Бу маама хараҕа, мунна, баттаҕа, айаҕа… – онтон хааспын көрөн баран:
– Бу тугуй?
– Чэ, эт эрэ, тугуй?
– Ийэм бытыга.
Умнуган паапа
Сааһа үһэ. Аҕата кыыһын ыйытар:
– Гога, паапа мотоцикла хайдах тыаһыырый? Үтүгүн эрэ.
– Оттон эн бэйэҥ сайын истибэтэҕиҥ үһү дуо?
Айыкка!
Эбээлээҕэр аһыы олорон эмискэ ходьох гынар.
– Хайа, туох буоллуҥ? – долгуйар эбэтэ. Онуоха сыҥааҕын туттар:
– Дьүһүммүн ытырдым!
Лебедевтэр
Алёша сааһа биэһэ. Биирдэ ойуулаах кинигэни көрө олоробут. Онно кубалар ууга уста сылдьалларын көрөр уонна:
– Маама, мин маны нууччалыы этэбин дуо?
– Чэ, эт эрэ.
– Лебедевтэр уста сылдьаллар.
Бэркэ нууччалаабыт
«Убайдар» күүлэйдии сылдьан Алёшаҕа кэһиилэрин биэрбиттэригэр сүрдээх улаханнык «Баһаалыста» диэт сүүрэн кэлэн:
– Маама, мин наһаа үчүгэйдик нууччалыы баһыыбалаатым, – диир.
– Ол туох диэтиҥ?
– «Баһаалыста», – диэтим.
Маама оҕото
Киэһэ аайы мааматын кытта утуйаары айдаарар.
– Алёша, эн улааттыҥ, соҕотоҕун утуйа үөрэн. Хайа сотору армияҕа барыаҥ дии.
– Армияҕа эйигин илдьэ барыам.
– Онно мааманы ылбаттар. Уонна саҥа кыыһы кэргэн ыллаххына эмиэ миигин кытта утуйаары гынаҕын дуо?
– Мин эн иннигэр утуйуом, онтон саҥа кыыһым эн кэннигэр сыттын ээ, – диир.
Ырыаһыттар
Гога бастакы ырыата (3 саастаах). Эдьиийэ детсадтан ырыа үөрэтэн кэллэ.
Мамоска милая
Мама моя
Пусть это песенка
Будет тыбая.
Онуоха Гога үтүктэн:
Мамочка милая
Мама моя
Пусинька, писинька
Будет тыгая.
Өйдөөн көрбүт
Киэһэ кыра уолбун эмнэрэ олоробун. Гога утуйуон иннинэ оронтон ороҥҥо ыстаҥалыы оонньуу сырыттаҕына аҕата кэлэн, мөҕөн баран оронугар сытыарда. Онуоха Гога кыыһыран уоһа толлойдо уонна этэр:
– Паапа бачча улахан буолан баран кып-кыра ньэмньэлээх.
Умнуган
Сарсыарда аҕабыт үлэтигэр барбытын кэннэ Гога аттыбар кэлэн туран:
– Маама, мин сарсыарда аайы көрөбүн ээ. Паапа колготкатын хаһан да кэппэт, – диир.
Быһаарбыт
Анита сааһа 4. Биирдэ эбэтин аахха таһыттан тараҕай Уйбаан киирбитигэр эбэтэ хостон ыйытар:
– Тоойуом, ким кэллэ?
Онуоха Анита сүүрэн тиийэн эбэтин кулгааҕар:
– Эбээ, чуолката суох дьээдьэ кэллэ.
Ол иһин
Ийэтэ кэлбитигэр Куонаанчык таҥаһын, наскытын устан атах сыгынньах сылдьар уонна кэпсии тоһуйда:
– Маама, атаҕым ытыһа кыһыйбыта, ону тарбанаары уһуллум.
Илии тобуга
Алёша маска ытта сылдьан, сууллан түһэн ытыы олорорун эдьиийэ көрөн ыйытта:
– Туоххун өлөрдүҥ?
– Илиим тобугун өлөрдүм, – диэтэ уонна дьукку түспүт тоҥолоҕун көрдөрө.
Ордуо суоҕа!
Ийэтэ кыра оҕотун таҥыннаран бүтэн, таһырдьа бараары туран:
– Бориска, эн бэйэҥ таҥнан тахсаар. Биһиги эрдэ тахсан салгын сиэн эриэхпит.
Түҥ-таҥ түһүү буолла. Уолчаан эбэтиттэн көрдөстө:
– Эбээ, түргэнник көмөлөс эрэ! Маамалаах эрдэ тахсан салгыны барытын сиэхтэрэ, миэхэ ордоруохтара суоҕа!
Мин көрүөм этэ
Эбээлэрэ алаадьы буһара турдаҕына, эмискэ уот баран хаалла:
– Оо, дьэ уоппут барда дии.
Оонньуу сылдьыбыт Гога түннүккэ ыстанан тиийэн хаһыытыыр:
– Эбээ, этэ оҕус, уот хайа диэки барда? Мин көрүөм этэ.
Светлана ЧАЧУА.
Өймөкөөн, Төрүт.
