Бу киһи төрөөбүт сирэ Баатаҕай нэһилиэгэ. Луугунап Бүөтүр оҕо эрдэҕиттэн ууһут эбит. Дойдутугар күһүҥҥү муҥхаҕа сылдьан, муҥха иҥнигэҥҥэ ыллардаҕына Бүөтүр уол умсан киирэн араарар эбит. Ону дьон бары сөҕөллөрө үһү.
Ууһут Луугуунап илиитигэр-атаҕар балачча кыанар күүстээх киһи эбит. Аҕа дойду сэриитэ буолбутугар 1942 сыл сайыныгар бэбиэскэ тутан, Бороҕоҥҥо киирэн хамыыһыйаны баран куоракка киирэр уонна борохуокка олорон сэриигэ баран иһэн ууга түспүт курдук ыстанан кэбиһэр. Умсан баран биэрэккэ тахсан сыгынах мас кэннигэр саһан сытар. Борохуот хапытаана син өр соҕус буолан баран, салгыы айанната турбут.
Ууһут Луугунап күрээн Өспөх сиригэр кэлэр. Наар саһа сылдьар. Кэлин Хочо Маайаны ойох ылар. Наар Хочоҕо олорбуттар. Хочо Маайа сүрдээх булчут дьахтар эбит. Луугунап Бүөтүр кыыһын уола Үс Хатыҥ ыһыаҕын кыайыылааҕа Уйбаан Бөлөнүүскэй, Саха сиригэр Дыгын оонньууларын сэттэ төгүллээх чемпиона буолар. Баатаҕай дьоно эһэтин курдук күүстээх диир эбиттэр.
Арай биирдэ Луугунап Бүөтүр Хочоҕо уҥуор саһаан охсо сылдьыбыт. Ол онно сааскы торҕон эһэ үөмэн кэлэн Бүөтүргэ саба түспүт. Көр, онно Бүөтүр сүгэнэн эһэни төбөҕө охсон охторбут. Кини айылҕаттан күүстээх буолан эһэни кытта тулустаҕа. Хочо Маайата эһэни, бөрөнү өлөрө сатаабыт эмээхсин этэ. Бүөтүр оҕонньор Алдан өрүһү аа-дьуо харбаан туоруура. Илим үтэригэр хаһан да тыыламмат этэ. Ханнык баҕарар улахан күөлгэ тыыта суох илим үтэр эбит. Хочо Маайата өрүскэ сылдьар оҥочото, мотуора суох этэ. Чэриктэйгэ сайын маҕаһыыҥҥа оҕонньорун Бүөтүрү ыытара. Кыһыҥҥы өттүгэр Маайа сыарҕалаах атынан кэлээт, Маайалаах Бүөтүр иккиэн Октябрь холкуоска булбуттар этэ.
Мин оҕо сылдьан Луугунап Бүөтүрү куруук көрөр этим. Сахаҕа орто уҥуохтаах халыҥ, эт лахса киһи этэ. Хочо Маайата оҕонньорун Бүөтүрү наһаа бэркэ бүөбэйдээн илдьэ сылдьыбыта үһү. Сайыҥҥы өттүгэр көлүнэр аттарыгар начаас оттууллара. Кыһыҥҥы нуучча балаҕаныгар кыстыыр куруҥах мастарын начаас бэлэмнииллэрэ.
Луугунап оҕонньор дьоҥҥо этэрэ үһү: ууга киирдэхпинэ сатаан тыын ылан, өргө диэри наар умсан тахсарым. Ууга салгын элбэх, ону эһиги сатаан туһаммаккыт диирэ үһү. Оннооҕор күөлгэ олорор кустары киирэн тутан ылара үһү. Өссө биир дьиктитэ – Бүөтүр оҕонньор кыһын отой тоҥмото үһү. Сорохтор Ууһут Луугунабы наар эдьиий Биэрэ араҥаччылыыр диир эбиттэр. Тоҕо диэтэххэ Биэрэ эмээхсин төрөөбүт-улааппыт сирэ Баатаҕай Чараҥайа буолар.
Ууһут Бүөтүр Алдан өрүһү хааман туоруур эбит. Ууһут Луугунап Ыстаалын өлбүтүн кэннэ саһа сылдьыбакка, дьэ киһилии олорбута үһү. Ууһут Бүөтүр дезертиирдээбэтэҕэ буоллар Арҕаа фроҥҥа баран өлүө этэ. Кини Хочо Маайалыын наһаа үчүгэйдик, дьоллоохтук олорбуттара. Манан Ууһут Луугунап туһунан кэпсээним бүтэр. Ааҕаачыбар бириэмэҕин бараабытым иһин бырастыы гын. Бары үчүгэйи кытта.
Иннокентий ГОРОХОВ-Күлүбүр.
Уус Алдан, Чэриктэй.
