Доллар64.43 Евро72.7
+16 °С

Владислав Сурков ыстатыйатын ис хоһооно

09:47 в 26.03.20190 221

Бу күннэргэ Владислав Сурков “Долгое государство Путина” диэн ыстатыйата дойду үрдүнэн тарҕанна. Бүгүн биһиги ол ыстатыйаны ырытыахпыт. (Сиһилии 10 балаһаҕа ааҕыҥ.-Ред.).

Владислав Сурков диэн кимий? Кини билиҥҥи дуоһунаһа – РФ президенин көмөлөһөөччүтэ. Ол иннинэ президент администрациятын салайааччытын I солбуйааччыта, РФ правительствотын предстедателин солбуйааччы. Уопсайынан Кремль биир тутаах, “күлүк салайааччытын” быһыытынан биллэр.

В.Сурков ыстатыйатыгар туох сүрүн санааны эппитий? Кылгас быһа тардыылары сахалыы тылбаастаан аҕаллахха, маннык:

- Россия салҕанар, бу билигин саҥа көрүҥнээх государство буолар. Урут маннык суох этэ;

- Маннык көрүҥнээх государство өссө ситэ үөрэтиллэ илик;

- Бу курдук политическай тэрээһин Россия нациятын сайыннарыаҕа, буолаары буолан кэккэ сылларга эрэ буолбатах – уонунан сылларга, ааһа баран бу үйэҕэ барытыгар.

- Нуучча историятыгар государство түөрт сүрүн модела баара биллэр. Олору төрүттээччилэри ааттарынан маннык араартыахха сөп: Иван III (Улуу княжество/Москва уонна бүттүүн Русь саарыстыбата, XV–XVII үйэлэр); Петр Великэй государствота (Российскай империя, XVIII–XIX үйэлэр); Ленин государствота (Советскай Союз, ХХ үйэ); Путин государствота (Российскай Федерация, XXI үйэ).

- Путин улахан политическай массыыната кыаҕын дьэ ылан эрэр уонна уһун, ыарахан, интэриэһинэй үлэҕэ бэлэмнэнэр. Толору күүһүнэн үлэлиэ быдан ыраах, онон үгүс сыллар кэннилэриттэн Россия өссө даҕаны Путин государствотынан буолуоҕа;

- Путин былааһын систематын уонна путинизм идеяларын комплексын, кээмэйин киэҥник өйдүөххэ, быһаарыахха наада – инники олохпут идеологиятын быһыытынан.

- Норуоту өйдөөһүн уонна сатаан истии, норуоту курдары, дириҥник көрүү уонна онуоха сөптөөхтүк дьаһаныы – Путин государствотын сүрүн уонна хатыламмат дьоһун өрүтэ. Бу өрүт норуокка сөп түбэһэр, ол аата история алдьатыылаах утарсыыларыгар ылларбат. Онон кини үтүө дьайыылаах уонна уһун үйэлээх;

- Саҥа системаҕа бары институттар сүрүн сорукка бас бэринэллэр – үрдүкү салайааччы бэйэтин гражданнарын кытары итэҕэтиилээх кэпсэтиитигэр уонна бииргэ үлэлэһиитигэр. Былаас араас салаалара лидер личноһын тула түмсэллэр...

- Дьиҥ иһигэр общество бастакы эрэ сирэйгэ итэҕэйэр;

- Саҥа үйэҕэ биһиги государствобыт уһун уонна дьоһуннаах историялаах буолуоҕа. Кини алдьаныа суоҕа.

Владислав Сурков бу ыстатыйатын Россия тутулуга суох политологтара араастаан ырыттылар. Бу политологтар сорохторо билигин кыраныысса таһыгар олороллор, тоҕото өйдөнөр. Кинилэр комментарийдарыттан аҕаллахха, маннык:

“Сурков “демократия ханна да суох, бу албын” диэһинэ – дьону бутуйааһын. Демократия диэн государство салаллыытын биир саамай туһалаах көрүҥэ. Ол эрээри демократияны куруук сайыннара туруллуохтаах. Онон Сурков бэйэтэ сымыйалыыр. Хата Гитлери үтүктэр курдук, ол киһийдэх эмиэ этэн турар: “Демократия – кураанах айан таһаарыы (неработающая выдумка)”.

“Демократия – сайда турар салайыныы көрүҥэ. Былыргы Грецияҕа баара, билигин сайдыылаах государстволарга баар. Ол эрээри демократия икки көрүҥнээх. Биирэ – ким да орооһуута суох быһа куоластааһын. Аныгы технология кэмигэр ити уонунан мөлүйүөн быыбардааччылаах государствоҕа даҕаны кыаллар дьыала. Иккис көрүҥэ – тутулуктаах быыбардыыр комиссиялар орооһууларынан куоластааһын. Бу түмүгэр демократия суолтата суураллар. Биһиги дьиҥнээх демократия буолбакка, көрүнньүк демократия ити иккис көрүҥэр олоробут”.

“Сурков ыстатыйата – мээнэ суруйуу буолбатах. Бу норуот санаатын билэ сатааһын, зондирование буолар. Дьон хайдах ылынарын, хайдах саныырын билэн баран, бэйэлэрэ салгыы хайдах дьаһаллары ылары толкуйдуохтара. Норуот бараан курдук тугу да саҥарбатаҕына дьэ ытарчалыы ылыахтара, кырдьык үйэлэрин моҥуохтарыгар диэри салайыахтара. Ааһа баран өссө оҕолоро салгыы айбардыахтара”.

“Чугастааҕы уон сылга биһигини хаһаарыма олоҕо кэтэһэр. Путин сайдыы диэн тугун бэйэтэ да билбэт. Тоҕо диэтэххэ кини сайдыыны хара маҥнайгыттан атахтыыр системаны тэрийбитэ. Норуот маны сэрэйэр уонна бууннуон баҕарар. Ол иһин “гаайканы эрийии” күүһүрүөҕэ. Тас дойдуларга барааччылар баран бүппүттэрин кэннэ дойдуну сабан кэбиһиэхтэрэ. Тас дойдуга эмиграциялааһын олус ыарахан буолуоҕа”.

Ордук үчүгэй быһаарыыны публицист уонна журналист, психолог-учуонай, Москва Суруйааччыларын союһун чилиэнэ Леонид Радзиховскай биэрбит. Кини этэр:

“Владислав Сурков итинник суругу бэйэтин инники дьылҕатын туһугар куттанан суруйбут. Билигин былааска баар дьон олохтообут системаларын салгыы хайдах уһатар, онон тыыннаах хаалар туһунан толкуйдаабыттара ыраатта. Ол иһин бүтэһик суолу тутустулар: Путины, ол эбэтэр путинизмы аһаҕастык былаах оҥосторго быһаарыннылар. Идея дьоҥҥо-сэргэҕэ иҥтэҕинэ уһун үйэлэнэрин билэллэр. Холобур Ленин, Мао Цзедун, де Голль идеяларын курдук оҥороору гыналлар. Идея, идеология уһун сылларга барарын билэбит. Сэбиэскэй былаас идеята 70-ча сыл салҕанан барбыта, сорох омуктарга урукку салайааччыларын идеялара үйэ да устата салҕанан барыан сөп. Ол иһин Сурков, былааһы норуот бэйэтигэр ыларын утаран, онтон куттанан итинник ыстатыйаны суруйар”.

Леонид Радзиховскай билиҥҥи система туһунан салгыы кэпсиир:

“Ханнык баҕарар режим бэйэтин олоҕун уһатаары араас конфликтары, сэриилэри тэрийэр. ССРС Афганистаҥҥа оннук сыаллаах киирбитэ, аны билигин Россия Украинаҕа уонна Сирияҕа тиийэн айдааны тарда сылдьар. Афганистаҥҥа сэриини “интернациональнай ытык иэһи толоруу” диэн быһаарар этилэр. Туох иэһэ, тоҕо иэс? Ол иэһи ким баайда, хаһан иэскэ киирбиттэрэй? Билигин эмиэ оннук хартыына салҕанар”.

Бүтэһигэр маннык комментарий:

“Авторитарнай былааска дьон туох да бырааптара суох. Биир холобур. Соторутааҕыта Суоёки диэн кареллар олорор бөһүөлэктэригэр олохтоохтор бэйэлэрин харчыларыгар муоста туппуттара. Былаастар, биллэн турар, харчы суох диэбиттэрэ. Олохтоохтор оройуон киинигэр диэри 40 килэмиэтири эргийэн барар буоллахтарына, муоста тутан баран быһа 15 килэмиэтири эрэ барар буолбуттар. Дойду олоҕун тупсардылар дуо? Тупсаран. Ону баара былаастар муостаны “сокуоннайа суох” диэн көтүрэргэ уураахтаабыттар, эбиитин тутааччыларга ыстараап суруйбуттар”.

Бэчээккэ бэлэмнээтэ

Александр ЯКОВЛЕВ

-Айсан.

Аватар пользователя Гость
CAPTCHA
This question is for testing whether or not you are a human visitor and to prevent automated spam submissions.
1 + 11 =
Solve this simple math problem and enter the result. E.g. for 1+3, enter 4.