Доллар61.26 Евро72.24
+8 °С

ШТЫРОВ “ҮГҮС ҮТҮӨТЭ”

09:06 в 20.08.20180 29

Бу киһи “үтүөтүн” таһаара сатааһыны салгыыллар. Итиннэ ханнык да дакаастабыл, официальнай докумуоннарга билиниилэр, Арассыыйа аптарытыаттаах хаһыаттарын суруйуулара мэһэй буолбаттар.  “Саха” НКИХ анаан-минээн “Многогранная Якутия Вячеслава Штырова” диэн киинэни таһаарда. Онуоха Макаров диэн оҕочоос журналист, анал сорудах ылан буоллаҕа, геройугар  илимэ-салыма көттө, иннигэр-кэннигэр сүүрэкэлээтэ.

Штыров республика сүрүн актыыбын батарбытыттан, баайы-дуолу атыылаабытыттан үөрбүт курдук, кинини хайҕааһын, халлааҥҥа таһаарыы бара турар. Туттартаабыт таҥараларын дьиэлэрин иннигэр памятник туруораллара эрэ хаалла курдук.                                                            

Нууччалыы тартаран эттэххэ, быа төһө да эриллибитин иһин өһүлэн төбөтүн булан тэйэллэр. Ити бырааттыы Магомедовтар хаайыллыыларын туһунан этэбин. Бу түөкүттэргэ көннөрү уоруу ыстатыйатын ыйаабатылар, ордук дириҥ,  “буруйу оҥоруу тэрээһиннээх бөлөҕүн” (организованная преступная группа) салайалларын иһин,  диэн ыстатыйанан хаайдылар. Силлибэт сирдэриттэн ыллардылар диэн буолла, салгыытын көрүөхпүт турдаҕа.                                                                                                                      

Хаһыаттар, биллэн турар, сырдата сатаатылар, ол иһигэр бөрүкүтэ суох балаһыанньа үөскээбитин оройдотоот бу дьонтон аһаабыттар, уос-тиис саласпыттар кытта. Магомедовтар республика гааһын хайдах халаабыттарын хайдах баарынан элбэхтэ суруйбут дьонтон биирдэстэринэн “Якутия  –  Наше Мнение” уопсастыбаннай тэрилтэ салайааччыта Степан Петров буолар. Кини ““Якутский след” в деле Магомедовых”  диэн кэлин суруйуутугар бу дьоҥҥо сыһыаннаах икки дьыала киниэхэ баарын этэр. Ол – “Сумма капитал” диэн тэрилтэлэригэр биһиги республикабыт гааһын күүс өттүнэн былдьаабыттара (рейдерский захват) уонна онно тарибы үрдэппиттэрэ. Бу дьыалалар хоруупсуйаны утары федеральнай бырайыак иһинэн “Противодействие коррупционным правонарушениям в Республике Саха (Якутия)” диэн аатынан көрүллэ сылдьар эбит.                                                                     

Степан Петров суруйуутуттан: “На основании имеющихся сведений можно предположить, что в Республике Саха (Якутия) действует организованное преступное сообщество, состоящее из чиновников, правоохранителей и судей, под руководством главы республики Борисова Е.А.  ...В свою очередь Магомедовы не могли совершать незаконные действия без ведома и протекции руководства республики. Поэтому к преступлениям владельцев “Суммы” непосредственно причастны высшие должностные лица республики.    ...Рассмотрение дел находится на контроле Генеральной прокуратуры, Следственного комитета, ФСБ и МВД.    ...Однако, ключевая роль в данных преступлениях принадлежит Заместителю Председателя Совета Федерации РФ, бывшему президенту РС(Я) Штырову В.А.”                                                                                                                                                                                                                                                                                 

Магомедовтар гааһы сокуону кэһэн былдьаабыттарын туһунан өйдүүр киһи өйдүүрүн курдук элбэхтик сурулунна. Уйбаан Уххан уонна Иван Николаев үгүс чахчылаах кинигэлэри таһаартаабыттара. Онно барытыгар сүрүн миэстэни Штыров ылар. А.Максимов ньиэппит-гааспыт республикаттан былдьанан эрэрин билээт сүрүн актыыптары республика иһигэр хааллара сатыыр, ЯКОЛ тэрилтэҕэ күрэтэр. Түөкүттэр маны сөбүлээбэт буоллахтара. Штыров А.Максимовтаахха дьыала тэрийтэрэ охсон хаайыыга угаттыыр. Уһун унньуктаах суут буолбутун республика олохтооҕо барыта билэр. Дагестан ааттаахтара Штыров көмөтүнэн 307 млрд.куб. айылҕа гааһын, 13 мөл. туонна газоконденсаты баара-суоҕа 620 мөл. солкуобайга олордон ылаллар. Ити барыта докумуоннарынан бигэргэнэр. Сокуон быһыытынан, гаас саппааһа 50 млрд. кубтан элбэх буоллаҕына стратегическай суолталанар, атыыланара бобуллар да, ону тутуспаттар. Магомедовтар тастыҥ балтылара (Дворкович ойоҕо) Зумруд Рустамова биир кэмҥэ АЛРОСА Кэтээн көрөр Сэбиэтин чилиэнэ буола сылдьыбыта эмиэ элбэҕи этэр.  Штыров иккис болдьоххо президеннииригэр Магомедовтар хайдах көмөлөспүттэрин туһунан эмиэ суруллар. Кинилэргэ олус наадалаах киһи буоллаҕа. Кини Максимовтааҕы аны тахсыбат сирдэрин буллартаатым диэтэҕэ буолуо, уҥа-хаҥас интервью бөҕөтүн биэртэлиир, онно бэйэтин хайҕанар, атыттары “ыкка быраҕаттыыр”.                                                     

Штыров 2005 сыллаахха “АЛРОСА-ны” аһар, ол эбэтэр атыылыырга, талбытынан дьаһайарга кыах биэрэр,  туһунан протоколга илии баттаан баран  мэлдьэһэ сатаабытын туһунан билэбит. Сырдаппыттара. Оччотооҕу Ил Түмэн ыга сатаабытыгар мэлдьэһэн кэбиһии буолбута. Дьиҥнээҕэ кэлин биллибитэ. Протоколга илии баттыырын Киин сиргэ сүрүн тоһутан, иннин ылан ситиспит буолуохтаахтар. Биллэринэн, дьиэктээх, буруйдаах дьон сүрдэрэ дөбөҥнүк тостор. Манна эмиэ А.Максимовтааҕы санаан кэлэбин. Уонча сыл сордоон кинилэри тоһуппатылар, иннилэрин ылбатылар, бэйэ бэйэлэрин уксан биэрбэтилэр. Тоҕо диэтэххэ – буруйдара суох. 190 мөлүйүөҥҥэ түбэһиннэрэ сатаабыттара күппүлүү барбыта. 50 мөлүйүөннээх вексел хаалбыта. Магомедовтар вексел төннүбүтэ дакаастанан арбитражнай суукка кыайтаран баран, докумуону бадьыалкалаан уурааҕы көтүттэрэн эбии хаайыыга олордубуттара. Итини А.Максимов салгыы киирсэн холуобунай дьыала тэрийтэрдэ, ол Бастрыкин хонтуруолугар сылдьар. Уолаттар кыайан, ыраастанар түбэлтэлэригэр, саат куттарыыта, уонча сыллаах хамнастарын төннөрүү эҥин курдуктар оҥоһуллуохтара. Бу Штыров “хааһылаабыт хааһытын”  хаахтыйыыта буолуоҕа.                                                                                             

Бүгүн АЛРОСА туспа государства. Олох да Саха сириттэн Москваҕа көһөөрү тэринэрин туһунан суруйаллара мээнэҕэ буолбата буолуон сөп. Ама, регистрациятын кытта уларытыа, нолуок төлүүрүн ууратыа дуо? Телевизорга бу тэрилтэ аҥаардас от ыйыгар 339,1 мөлүйүөн доллардаах алмаас-бириллиан бородууксуйатын батарбытын хас да күн хатылаатылар.  Ол быыһыгар Накыынтан улахан алмааһы булбуттарын күлүмүрдэтэн көрдөрөллөр. Көөчүктүүр, күлүү-элэк оҥостор курдуктар. Республикаҕа мантан кэппиэйкэ да тиксибэтин ахтыбаттар. Аны АЛРОСА Москваҕа баар “Кристалл” кырыылыыр собуоту атыылаһар буолбутун суруйаллар. Оччотугар бэйэбит кырыылыыр, ахсааннара аҕыйаабыт, тэрилтэлэрбит тобохторо сырьеҕа тиксибэккэ бүтэһиктээхтик суох оҥоһуллуохтара буолуо. 2008 сылга 204 тэрилтэбит 1.47 туонна ювелирнай оҥоһугу таһаарбыт буоллаҕына, билигин хаалбыт 110 бытархай тэрилтэлэр баара-суоҕа 420 киилэни оҥорор буолбуттар. М.Николаев үгүстүк сыралаһан тэрийбитин мэлитии, тыынын салҕааһын буолбатах дуо?  “Мир” рудникка  8 горнягы тыыннаахтыы көмүүлээх алдьархайдаах саахал АЛРОСА алмааһы хостооһунун 30% аччаппытын суруйаллар. Урукку карьерга мунньуллубут 300 000 куб.  ууну кэмигэр үөһээ хачайдаабакка шахтаҕа түһэн тимиртэ диэн түмүктүүллэр да АЛРОСА саҥа баһылыга Сергей Иванов: “К аварии привели причины, которые формировались годами”, - диир. Айылҕаҕа, дьон олоҕор, доруобуйатыгар охсуулаахтык хостонор алмаас тула тахсар үгүс быһылааннар Штыров өр сыл АЛРОСА-ы, республиканы салайыытын уонна   2005 сыллаахха илии баттаабыт протоколун дуораана буолбатах дуо?                                                                             

Мин бэркэ билэр, ЯГУ-ну биир бастакынан бүтэрбит горняк В.И.Титов алмааска сааһын тухары үлэлээн акцияҕа тиксибэккэ бу орто дойдуттан барбыта. Штыров Саха сиригэр үктэммэтэх ойоҕо уонна кыыһа АЛРОСА үгүс элбэх акциятыгар хаһаайка буолбуттара тугу эмэ эппэт дуо?  Хаһыаттарга биэрбит интервьюларынан таһаартарбыт кинигэтигэр наар киһиргэнэр, олортон бииригэр маннык диир: “... В прошлом году мы продали одно свое предприятие – “Горизонт- РТ”  - за полтора миллиарда рублей. Мы продали за полтора миллиарда!”. Онтон төһөтө республика бюджетыгар киирбитин эппэт.                                                                                                                         

Николай Седалищев Афанасий Максимовтааҕы көмүскүүрүгэр булаттаабыт официальнай докумуоннарыгар Штыров ким буолара толору арыллар. Николай Иннокентьевич итилэргэ олоҕуран Арассыыйа үрдүкү органнарыгар суруктары ыыталаабыта. Дьиктитэ диэн, кини суруктарыгар аккаас кэлбэт этэ, наар көрүүгэ, үөрэтиигэ сылдьаллар диэн эппиэттииллэрэ. Үлэлэригэр докумуоннары хайаан да туһаммыт буолуохтаахтар. Патриот уолаттарбыт көрөн эрэ олорботохторун, дойдуларын туһугар киирсибиттэрин үтүө түмүгэ – Магомедовтар уонна республика иһигэр, таһыгар баар кинилэр куомуннаахтара ыраас мууска ууруллан эрдэхтэрэ диибин.                                                                                                            

Республика баһылыга буола сатыыр Айсен Николаев  В.Штырову Арассыыйа Федерациятын Сэбиэтигэр олордор баҕалааҕын биллэрбитин мин соһуйа истибэтим.  Штыров республиканы быраҕан куоппутугар Е.Борисов уонна Ил Түмэн быыһаабыттара, сенатор оҥорбуттара. Бу сырыыга ол хатыламматыгар эрэнэбит да, сууттан күрэтэ сатаан, баҕар, киллэриэхтэрэ.                                                                                                         

Айсен Николаев республика баһылыга буоларга суолун солонно, таарыйа куорат мээрин суолун эмиэ ыраастаатылар, кутталлаахтарын Э.Березкины уонна В.Фёдоровы туоратаннар. Көмөлөспүттэр солоҕо тиксэн эрэллэр курдук, ону Кырдьаҕааһап холобуругар көрөбүт. Айсен Николаев ыйы быһа республиканы кэрийэр, дьону кытта көрсөр, Уххаҥҥа донуос суруйан алҕаһы оҥорбутун ахтаарай диэн кэтэһэн көрдүм да, ол – суох. Кини донуоһунан Ухханы алта сыл устата сойуолаабыттара, 120 төгүл суукка ыҥырбыттара, дьэгдьиир оҥорбуттара, компьютерын хаһыспыттара, доруобуйатын айгыраппыттара улахаҥҥа ууруллубат эбит.

 

Иван  БУРЦЕВ.

 

 

 

 

 

Аватар пользователя Гость
CAPTCHA
This question is for testing whether or not you are a human visitor and to prevent automated spam submissions.
15 + 5 =
Solve this simple math problem and enter the result. E.g. for 1+3, enter 4.