Доллар59.14 Евро69.47
-38 °С

Сарсыардаттан киэһээҥҥэ диэри сымыйалыыллар...

09:06 в 08.08.20172 373

От ыйын 20 күнэ. Үгэспинэн сарсыардаттан араадьыйабын холбуубун. Баччаҕа киһи элбэх сонуну истэр кэмэ.  Эҕэрдэлэр, быһа эфирдэр, ырыа-тойук бастыҥа...

Эҕэрдэлэри уонна быһа эфири сүнньүнэн Иван Турантаев, Сиэрэй Маасса, Ермолай Скрябин, Дойду Баһылайа, Доропуун,  А.Сергеев ону-маны ыйытан сэргэхситэллэр. Кинилэр кыттыбаттара буоллар бу биэрии чуҥкук соҕус буолуох курдук. Хаһан эрэ Егор Дедюкин барахсан кэтээн олорон санаа үллэстэн сэргэхситэр буолара. Холбоотохторуна, отой дэҥҥэ, мин эмиэ тугу эмэ ыйытааччыбын.

Ойуур уота

Республика территориятыгар ойуур баһаара маассабайдык өрө туран куттуур. Бу түбэлтэҕэ ураты сэрэхтээх сирдэр салалта болҕомтотун тарпаттар, анал хонтуруолга ылыллыбаттар. Ол иһин “Сомоҕо күүс” аатыттан Ойуур хаһаайыстыбатын департаменыгар “Кратон-3” саахаллаах ядернай эһии дьайыытыттан өлбүт тыаны хонтуруолга ылалларыгар сурук суруллубута. Суругу тиэрдэ сылдьан департамент салайааччытын солбуйааччытыгар Дь. Хоҥҥа киирэ сылдьыбытым. Ядернай эһиилэр, онно тахсыбыт саахаллар тустарынан аан бастаан истэн соһуйар салайааччы эбит. Сурук “Туймаада” хаһыакка от ыйын 13 күнүгэр бэрэссэдээтэл Д.Д.Иванов илии баттааһыннаах бэчээттэммитэ.

Сотору кэминэн  “...ойуур хаһаайыстыбатын региональнай диспетчерскай сулууспатыгар учуокка ылалларыгар сорудахтаатыбыт” диэх курдук ис хоһоонноох эппиэти син туттубут.  Таайыы күүһүнэн, Мииринэйгэ ыыппыттар курдук өйдөөтүбүт. Чэ, итиннэ да махтал бастыҥа буоллун!

Үөһээ ахтыбыт Дь. Хонум  20-с сарсыарда П.Хабаров ыытар “Сэргэх кэпсэтии” диэн биэриитигэр араадьыйаҕа таҕыста. Истэн олордоххо тыабытыгар, онно олохсуйар хамсыыр харамайбытыгар, ол аата барыбытыгар улахан куттал суоһаабыта көһүннэ. Өрүһүнэр, көмүскэнэр кыахпыт да суох буолбут. Харчы, техника, үлэлиэх киһи суох. Дьону модьуйан мобилизациялыыр аныгы үйэҕэ кыаллыбат. Арай урукку коммунистическай систиэмэҕэ төнүннэххэ эрэ, бэбиэскэ туттаран, хаайыынан, ыстараабынан куттаан дьону түмэ тардар кыаллыах этэ. Ол систиэмэҕэр аны төннүбэккин.

Быйыл сайын атын сиртэн уот умуруора ыҥырыллар дьоҥҥо күҥҥэ 9-туу тыһыынчаҕа тиийэ хамнас төлүүллэрин, оттон бэйэ дьонугар бар туома үп тиксэрин туһунан оптуобуска кытта кэпсэтэллэр. Кэлии дьонуҥ арыгылыы-арыгылыы сыталларын, эбии уот ыытан онно өр сытарга суоттаналларын туһунан киһи өйүгэр-санаатыгар баппат сурахтарын тарҕаталлар. Оччо харчыны ылар дьон уһун кэмҥэ сыталлара барыстаах үһү...

Дь.Хонтан итини чуолкайдаары ыйытан да быһаарыылаах хоруйу ылбатым. Бэйэбит дьоммутугар 2300 солкуобайы күннэтэ төлүүллэрин эттэ, оттон кэлии дьоҥҥо төһөнү төлүүллэрин – суох. Чуолкай хоруйу ылбакка, ити тарҕанар сурахтар отой сымыйа буолбатахтар эбит диэн санааҕа кэлэргэ күһэллэҕин. Муҥар, араадьыйаҕа биир истээччи сонно тута ити сурахтар кырдьыктаахтарын, кини оннугу билэрин иһитиннэрдэ. Оттон араадьыйа буоллун, телевидение буоллун – иһитиннэрэллэринэн итини барытын Е.Борисов хонтуруоллуур ааттаах. Дьэ, сүрдээх хонтуруол эбит...

Атыыланыы  дуо?

Ити күн киэһэтигэр “Олох үөһүгэр” уонна салгыы киэһээҥҥи сонуннарга “Томтор Таас” диэн Өлөөн улууһугар баар сэдэх элеменнэр сүдү саппаастара сытар сиригэр бара сылдьыбыттарын көрдөрдүлэр. Санатар буоллахха, бу баайы омук сиригэр регистрациялаах тэрилтэҕэ атыылаан тураллар. Маннык быһыы күрүлүүр күн ортото халааһын буолар.

Халаабыттар радиациялаах руданы баржаҕа тиэйэн Лена устун Хачыкаакка аҕалан сүөкүөхтээхтэрэ. Общественность айдааны тардан баайы хостуохтаахтар нэһилиэнньэни кытта көрсүһүү оҥорорго күһэллибиттэрэ. Республика үрдүкү салалтата, Айылҕа харыстабылын министиэристибэтин бэрэстэбиитэллэрэ халабырдьаттарга бэрт буолартан атыны билбэтэхтэрэ. Сааһыары буолбут ити улахан айдааны республика олохтоохторо билэллэр, хаһыаттарга үгүс матырыйааллар бэчээттэммиттэрэ.

Общественность, нэһилиэнньэ сөптөөх утарсыытын аахайбат буолар кыаллыбата көһүннэҕэ, бу күннэргэ Томтор Тааһы бас билбиттэр сирэйэ-хараҕа суох холонууну оҥордулар. Анал самолёт, вертолёт көтүүтүн уйунан дуоһунастаах хас да дьону, ол иһигэр абырыахтаах Айылҕа харыстабылын министиэристибэтин киһитин Яковлевы, Ил Түмэн депутатын В.Прокопьевы, общественник И.Степановы уонна журналистка Е.Киселёваны кыбытан Томтор Тааска илдьэ сырыттылар. Манна киһи куттанара туох да суох, общественниктар сымыйа айдааны тардаллар, руданы Ленанан тиэйии, Хачыкаакка илдьэн сүөкүүр туох да куттала суох диэн өйдөбүлү ситиһээри.

Томтор Тааска бара сылдьыбыттартан сорохторун мунньан 20-с киэһэ “Олох үөһүгэр” биэриигэ кытыннардылар. Тоҕо “сорохторун” диибиний? Онно бара сылдьыбыт общественник И.Степановы уонна журналистка Е.Киселёваны ыҥыралларын “умнан” кэбиспиттэр, кытыннарбатылар. Сөп ээ, күннээн сымыйалыы олордохторуна ол дьонуҥ дьиҥи саҥаран кэбиһэн уопсай дьыаланы “буортулаан” кэбиһиэхтэрин сөп буоллаҕа. Кинилэри истэн олордоххо онно барыта үчүгэй, радиация суох, тоҕуҥ да хоруҥ – куттал суох, баайбытын ыла эрэ охсуҥ, ону биһиги өйүүбүт, дэлэгэй дьоммут диэн өйдөбүл үөскүүр.

Бу ханна төрөөбүт-үөскээбит, хайа ийэ төрөппүт, хайа оскуола үөрэппит дьоно эбитэй? Саҥаларыттан-иҥэлэриттэн, дьүһүннэриттэн да көрдөххө тыаҕа үөскээбит, улааппыт, нууччалыы да сатаан саҥарбат дьон. Туох түмүгү оҥордулар уонна ону республика дьонугар иһитиннэрдилэр? Томтор Тааска барыта этэҥҥэ, радиация суох, баайбытын ыллыннар, Ленанан тастынар, ил дархан өйдөөх киһи, сөпкө атыылаабыт, Саха сирэ байыа-тайыа, туругуруо диэн өйдөбүлү нэһилиэнньэҕэ соҥнуу сатаатылар.

Оттон общественник И.Степановы уонна журналистка Е.Киселеваны тоҕо “умнубуттара” билиннэ. Төһө өр бэлэмнэммиттэрэ буолла, дьааһыктарга симиллибит кыра радиациялаах руданы чугас аҕалан ыскылааттаабыттарын кэмнээн көрдөрбүттэр, дозиметр биллэн турар “нуорманы”  көрдөрбүт. И.Степанов кыстанан турар дьааһыктары үрдүлэринэн уҥуордаан түгэххэ тиийэн кээмэйдээбитэ дозиметр 235 мкр/ч көрдөрбүт. Сөбүлээбэтэхтэрин, утарбыттарын үрдүнэн итини оҥорбут. “Олох үөһүгэр” биэриигэ кини тоҕо ыҥырыллыбатаҕа ситиннэ сытар диэхтээхпит.

И.Степанов кээмэйдээбит нуорматтан 6-7 төгүл улахан көрдөрүү ол сиргэ сонун буолбатах. Урукку геологтар, геофизиктар чинчийиилэрэ баар эбээт, үрүҥҥэ харанан суруллубут чахчылар. Ити сиргэ прибор 5000 мкр/ч дозаны көрдөрөрө баар, ону мин өссө сааһыары суруйбутум. Араас суруйууларга, геологтар да отчуоттарыгар итиннэ өссө уодаһыннаах дьаат – таллий баара этиллэр.

Манныктарга аан бастаан Айылҕа харыстабылын министиэристибэтэ сүрүн болҕомтотун ууруохтааҕа уонна туһааннаах дьаһаллары ылыахтааҕа. Итилэри мэлдьэһии, туора сотуу уонна дьон өйүн-санаатын анаан буккуйуу иһин, киһилии судаарыстыбаҕа эбиппит буоллар, эппиэт сүгүөхтээх этилэр. Биһиэхэ билигин ол суох да, эрдэлээн дуу, хойутаан дуу кэлиэн наада, ол суох буоллаҕына биһиги эстэбит, итинник дьон көмөлөрүнэн. Олорор мутугу кэрдинии диэн маны этэн эрдэхтэрэ.  Уонна биһиги дойдубутугар бу туох ааттаах икки сирэйдэнии аана суох ааҥнаата диэн дьаархана саныыгын.

Онон, от ыйын 20 күнүгэр сарсыардаттан саҕалаан киэһээҥҥэ диэри сымыйалыыртан атыны истибэтибит.

Иван БУРЦЕВ.

Комментарии(2)

Аватар пользователя Гость
Аахпыт 08.08.2017, 13:50

Итинэ ессе ол сымыйаларын иьин милиард хаччыны ороскуоттуулар!

Аватар пользователя Гость
Larditoenda 03.10.2017, 10:29

First Medicine Pharmacy Store Canada Propecia Drug Coupons <a href="http://orderviapills.com" rel="nofollow">viagra</a> Donde Comprar Levitra Espana Achat Viagra A Paris Where Can I Buy Stendra Website

Аватар пользователя Гость
CAPTCHA
This question is for testing whether or not you are a human visitor and to prevent automated spam submissions.
1 + 0 =
Solve this simple math problem and enter the result. E.g. for 1+3, enter 4.