Доллар61.26 Евро72.24
+8 °С

Санкциялар: аҕыйах хонугунан...

12:02 в 11.04.20180 26

Ааспыт сайын бүтүүтүгэр АХШ Конгреһа “Америка өстөөхтөрүн санкциялар көмөлөрүнэн утарыы” диэн сокуону ылыммыта. Онно Россия салалтата шампанскай бакаалынан ураатаан көрсүбүт АХШ президенэ Дональд Трамп илии баттаабыта.

Ол сокуон туһунан биһиги “Туймаадаҕа” өссө ааспыт күһүн киэҥник суруйан турабыт. Кылгастык быһаардахха: алта ый иһигэр АХШ Минфинэ уонна Финансовай разведката Россия салалтатыгар чугас олигархтар, чиновниктар, ону сэргэ кинилэр аймахтарын омук сиригэр баар үптэрин-харчыларын бэрэбиэркэлиэхтээхтэр. Үп-харчы сокуоннайа суох булуллубут-талыллыбыт буоллаҕына ол барыта конфискацияланыахтаах. Буолаары буолан бу сокуоҥҥа РФ президенэ В.В.Путин араспаанньата хаста да ахтыллар.

Оттон Россия олигархтарын, чиновниктарын үптэрэ-харчылара сокуоннайа суохтук омук сиригэр киирбиттэрэ биллэр, ону нууччалыы “отмывание грязных денег” дииллэр. Российскай олигарх, сенатор Сулейман Керимов сүүһүнэн мөлүйүөн доллары наличнай харчынан Францияҕа тиэйэн киллэрбит. Аньыыта-харата ол эрэ буолбатах, ханна да учуоттамматах харчыны киллэрэрин таһынан кини баай-дуол бөҕөтүн атыыласпыт уонна онтутуттан нолуок төлөөбөтөх. Билигин Франция Ницца куоратыгар дьиэтигэр хаайылла сытар.

Сулейман Керимов туһунан өссө этэллэр: ол да буоллар кини акаары буолбатах. Кини Россияҕа хаалымаары Франция түрмэтин ордорбут, диэн. Кырдьык да, дьиктитик быһыыламмыт эбит – тоҕо эрэ сенатор буоларын туоһулуур дипломатическай паспорын Россияҕа хаалларан кэбиспит. Оннук паспорын илдьэ сылдьыбыта буоллар хаайыллыа суохтаах эбит. Онон, Керимов өйө бэрт буолан эрдэ “сир ыла” турбут курдук – “раньше сядешь – раньше выйдешь”. Онон кини эмиэ да Путины таҥнарбат, эмиэ да сорох үбүн-харчытын быыһыан сөп.

Кэм-кэрдии, бото-болдьох туолла – аҕыйах хонугунан, чуолаан тохсунньу 29 күнүгэр, Дональд Трамп ити үөһэ ааттаммыт сокуон туолуутун туһунан Конгресска дакылаат оҥоруохтаах. АХШ-гар сокуоннара кытаанах, боруобалаан сокуону толорботун эрэ – импичмент биллэриэхтэрин сөп.

Ол дакылаакка “АХШ өстөөхтөрүнэн” буолар Кремль эргимтэтин дьонун ааттыахтаахтар. Онон бу испииһэккэ кимнээх киирэллэрин билэрбит, эппиппит курдук, аҕыйах күн хаалла. Аны туран бу сокуоҥҥа этиллэринэн, итинник испииһэк ый ахсын оҥоһулла, саҥардылла туруохтаах уонна президент дакылаата сылтан сыл оҥоһуллуохтаах. Ол эбэтэр биир эрэ түгэннээх буолбакка, өр сылларга үлэлиир сокуон буолар.

 

Бэйэни уоскутунуу

 

Россия үрдүкү салалтатыгар бэйэни уоскутунуу бара турар. Ол курдук Тас дойдулар дьыалаларын министрэ Сергей Лавров күн бэҕэһээ эттэ: “АХШ санкциялара Россия салалтатыгар туох да кутталы үөскэппэт”, – диэн. Уопсайынан, былаас СМИ-лэрэ ити тустаахтарга олус ыарыылаах буолуохтаах санкциялары сымнатан кэпсии сатаабыттара ыраатта. Ол курдук “санкциялар туох да хоромньуну оҥоруохтара суоҕа”, “50-ча эрэ киһини испииһэктиэхтэрэ”, о.д.а. диэн бэйэлэрин били “абааһы кэлиэ суоҕа” диэн оҕону уоскуталларын курдук сырдата-кэпсии сатыыллар. Онтулара баара, кырдьык, ханнааҕы абааһы кэлиэй – били олигархтар уонна коррупционер чиновниктар бэйэлэрэ оҥорбут хара дьайдарыгар эппиэттиир кэмнэрэ кэлэн эрдэҕэ.

 

Боростуой дьоҥҥо эгэ эрэ бэрт!

 

Олигархтар, уоруйах чиновниктар уорбут баайдарын омук сиригэр күрэппиттэрин, ол онтуларын олохтоох дьон “сокуоннайа суох дохуоттар” диэн былдьаан ылаллара биһиэхэ, боростуой дьоҥҥо, санаан да көрдөххө туох куһаҕаннаах буолуой? Эгэ эрэ бэрт буоллаҕа. Кэһэйдиннэр уонна өссө төгүл кэһэйдиннэр эрэ диир буоллахпыт. Куһаҕана диэн, ол биһиги судаарыстыбабытын байытыахтаах, пенсионердарга уонна үлэһиттэргэ дохуоттарын үрдэтэргэ туттуллуохтаах үп-харчы этэ буоллаҕа. Ымсыы диэн дьэ ити: дьону да матараллар, бэйэлэрэ да маталлар.

Оттон ол маталларыгар туох да саарбахтааһын суох. Олигархтар үптэрин барытын омук сиригэр долларынан уонна евронан туталлар. Өссө ити Виктор Вексельберг курдук киитэрэй олигарх-дьэбириэйи көр: букатын да үбүм-харчым суох, барыта тэрилтэлэр буолан ол онно үлэлиир диэбит. Оттон ол тэрилтэлэр активтаахтара буолуо дии, эбиитин барыта омук сирдэрин кытары сибээстээхтэр. Чэ, америкалар обургулар сатаан санкциялыахтара. Кинилэргэ өссө киитэрэй дьэбириэйдэр баар буоллахтара.

Онон, ол биһиэхэ син биир төннүбэт үбү американецтар былдьаан да көрдүннэр. Кинилэр дойдуларыгар, эбиитин аһыыр иһиттэригэр хотуолуур олигарх россияннары сөпкө накаастаан эрэллэр.

 

Хайыыр да кыаҕа суох

 

Россия салалтата бу саҥа санкцияларга тугунан да хоруйдуур кыаҕа суох. Бастатан туран, бу испииһэги оҥоруу уонна ол түмүгүнэн биһиги уоруйах олигархтарбыт уонна чиновниктарбыт үптэрин былдьаан ылыы – Россия судаарыстыбаннаһыгар саба түһүү буолбатах. Биирдиилээн дьон кыһалҕалара буоллахтара дии. Онон Кремль ити санкцияҕа официальнайдык тугу да эппиэттиэ суоҕа. Ол хас биирдии олигарх бэйэтин чааһынай баайа буоллаҕа, ону бэйэтэ быыһаатын. Оттон ис дьиҥэр бу барыта Кремль эргимтэтигэр ыарыылаах бөҕө буоллаҕа.

Аны туран эппиэттэһэрбит туохпут да суох. Санаан көрүҥ: АХШ олигархтара биһиэхэ талбыттарынан сылдьыбаттар буолбат дуо? Эбиитин былдьаан ылыахпыт иһин биир да солкуобай уурунуулара суох, эгэ биһиги Сбербааммытыгар доллар уонна евро счёттаныахтара дуо? Онон биһиги былааспыт омуктарга санкция биллэрэр да буоллаҕына, халлааҥҥа хардаҕастаммыт тэҥэ буолуо.

 

Уһуннук, ыарыылаахтык дьайыахтара

 

Арҕааҥы дойдулар, ордук АХШ санкциялара Россияҕа уһуннук уонна ыарыылаахтык дьайыахтара. Туох эрэ уларыйыы буолуор диэри.

Эбиитин Россияҕа санкция биллэрэллэрин атын дойдулар бары көрө сылдьаллар. Ол иһин манна тэрилтэ арыйыахтарын, быһата инвестиция оҥоруохтарын баҕарбаттар. Оттон экономика сайдыыта инвестиция киирэриттэн быһаччы тутулуктаах. Ити инвестиция диэн өссө уопсай этии. Аан дойду бары сайдыылаах технологията Россияны тумнуон сөп. Тумна да турар, ол эрээри биһиги ону үчүгэйдик өйдүү иликпит.

Куһаҕаны ыраланан буолбакка, дьон өйдөөтүн диэн суруйдахха, маннык.

Холобур, нефть уонна гаас хостуур технологиялар куруук саҥардылла туруохтаахтар. Ол курдук араас турбалары, скважинаҕа үлэлиир техниканы омук сиригэр эрэ үчүгэйдик оҥороллор. Ити курдук промышленность бары эйгэтигэр араас аныгы техника наадатын ааҕан бара туруохха сөп: массыыналар, станоктар... Санкциялар түмүктэригэр ол техникаттан көрө матыы буолан эрэр. Араас сууттаһыылар буолаллар да, биһиги промышленниктарбыт үксүгэр кыайтараллар. Бэйэ оҥорон таһаарбат буолуута диэн дьэ ити: араас оборудованиелар күнтэн күн эргэрэ-айгырыы тураллар, саҥардар кыах буоллаҕына суох. Бу иэдээнэ өссө көстөн иһиэҕэ. Хомойуох иһин.

Онон, АХШ буомба кэриэтэ испииһэгин кэтэһэбит...

 

Александр ЯКОВЛЕВ - Айсан,

“Туймаада” хаһыат тэрийээччитэ, кылаабынай редактора.

Аватар пользователя Гость
CAPTCHA
This question is for testing whether or not you are a human visitor and to prevent automated spam submissions.
3 + 3 =
Solve this simple math problem and enter the result. E.g. for 1+3, enter 4.