Доллар64.49 Евро71.84
+7 °С

Кыысчаан эрэйдээх ытаахтыыр...

08:43 в 04.05.20190 84

TUYMAADA.RU. "Московский комсомолец" диэн хаһыаты аахпытым хас да сыл буолла. Ити хаһыат корреспондена Александр Минкин урукку сылларга мэлдьи ыстатыйаларын "Письма к Президенту" диэн төбөлүүр этэ. Ону Президент, биллэн турар, ааҕара саарбах буоллаҕа дии. Ити ыстатыйалар бары Арассыыйа олоҕо сатарыйан эрэрин туһунан, норуот бары хайысханан кэхтэн, мөлтөөн, алдьанан эрэрин туһунан буолааччы.

Быйыл "МК" олунньу 14 күнүнээҕи нүөмэригэр "Плачет девочка" диэн ыстатыйаны бэчээттэттэ. Ыстатыйа кылгас ис хоһооно: Псков уобалаһыгар баар Чернецово диэн кыра эстэн эрэр дэриэбинэҕэ аҕыйах үөрэнээччилээх оскуола үрдүкү кылааһын үөрэнээччитэ Таня Михеева корреспондент ыйытыыларыгар эппиэттиир. Ол олорон тулуйбакка өр баҕайы саҥата суох илиилэрин тарбахтарынан харахтарын саба туттан баран ытыы олорбутун, онтон туран ким да суох хоһугар тахсан эмиэ өр баҕайы марылаччы ытаан баран арыый уоскуйан төттөрү киирэн корреспондент ыйытыыларыгар салгыы эппиэттээбитин туһунан.

Таня ийэтинээн иккиэйэҕин олороллор. Эдьиийэ Тамара Санкт-Петербурга продавец-консультанынан киирбит, билсэр уоллаах эбит, ыал буолаары сылдьар курдуктар.  Дөрүн-дөрүн дьонугар харчы ыытан көмөлөһөр. Ийэлээх балта ыйга 450 солкуобайга олороллор, уонна итинник кыһалҕалаах олоххо олорбуттара  ырааппыт. Сайын устата морошка, харас хомуйан туттараллар уонна ол харчыларынан кыстыыллар. Кинилэри 2018 сыллаахха киин ТВ хас даҕаны канааллара устубуттар уонна, мин өйдөөтөхпүнэ, А.Минкин ол роликтары көрөн ыстатыйатын суруйбут.

Ити роликтар интернекка бааллар. Холобур, "Живём на 450 рублей в месяц" диэн ролигы көрүҥ, интернеттээх буоллаххытына. Ролик олус ыараханнык көрүллэр. Ону, биллэн турар, сорох комментатордар идэлэринэн сымыйа, КПРФ-тар сымыйа пропагандалара дииллэр.

Уопсайынан даҕаны интернеккэ баар матырыйаалларга төттөрүнү туойар, маатыры-куутуру тыллаах-өстөөх, грамотнайа суох суруктаах-бичиктээх дьон олус элбэх. Ити нуучча дьоно халы-мааргыларын, култууралара букатын намыһаҕын туоһута дии саныыбын. Кыыһы "сирэйэ-хараҕа тот көрүҥнээх, тарбаҕа кырааскалаах, ытарҕалардаах, биһилэхтэрдээх, өссө табахсыт эбит, ийэтэ-аҕата арыгыһыттар" дииллэр. Ролигы көрдөххө ити ааттаммыт киэргэллэр баар курдуктар да, ханнык баҕарар кыра оҕо кэтэр көннөрү "побрякушкалара" быһыылаах. Итилэри эдьиийэ куораттан ыыталаабыт буолуон сөп.

Бу дьон туох да ыарахан олохтоохторун, туох да сырдык саҕах олохторугар туура көстүбэтин туһунан ити дьон эппэттэр. Тоҕо баран үлэлээбэттэрий, тоҕо атын сиргэ көспөттөрүй, тоҕо дьиэлэрин таһыгар тугу да үүннэрбэттэрий, сүөһү-ас туппаттарый диэн хомуруйаллар. Биллэн турар, сорох этиилэргэ син сөбүлэһиэххэ сөбө буолуо да оннук эбитэ буоллар Арассыыйа дьоно син киһилии олохтоох буолуохтара эбитэ буолуо. Дьиҥнээҕинэн буоллаҕына Арассыыйа дьонун 20 мөлүйүөн олохтооҕо быстар дьадаҥытык олороллор. Ити официальнай билиммит көрдөрүүлэрэ. Дьиҥэр дьадаҥытык олорооччулар ахсааннара итинтэн хас да төгүл элбэх дииллэр. Киһи сөҕөрө баар, үлэлээх дьон хамнастара кырата бэрт буолан дьадаҥытык олороллоро элбээбит. Аан дойдуга итинник көстүү соччо суох.

Бу дэриэбинэ оскуолатын оҕолорун "Кыһыл кириэс" диэн Аан дойдутааҕы тэрилтэ үбүлээн күҥҥэ иккитэ аһатар. Онно оҕолор дьиэлэригэр хаһан да сиэн көрбөтөх үчүгэй аһылыгын сииллэр.

Хас да хонуктааҕыта куораттан миэхэ эрийэллэр: "Эн нууччалары, сахалары үөҕэн бүт", – диэн. Мин кими да үөхпэппин ээ: ити мэлдьи баары суруйабын. Төттөрүтүн хайалара да үчүгэй, киһилии олохтонуохтарын баҕаран тула барыта ыһылла-тоҕулла, айгырыы турарыттан кыйаханан, баар быһыыны-майгыны сөбүлээбэккэ суруйабын. Ону ааҕар да ахсааннаах быһыылаах.

Кыыс эрэйдээх корреспондент: "Оҕо сааһыҥ дьоллоох этэ дуо?" – диэн ыйыппытыгар: "Хантан! Суох буоллаҕа дии!" диэн баран букатын быстаран, уйа-хайа суох туох да саҥа таһаарбакка өр баҕайы олорон эрэ ытаахтаата... Онтон микрофонун устан баран: "Бырастыы гыныҥ, салгыы тулуйар кыаҕым суох!" – диэн баран үөһээ суруйбутум курдук атын хоско тахсан ким да истибэтигэр өр баҕайы ытаата быһыылаах. Онтон төттөрү киллэрэн олордубуттарыгар: "Туохтан ытаатыҥ?" – диэн ыйыппыттарыгар: "Ийэм эрэйдээҕи аһынаммын ытаатым. Собус-соҕотоҕун хас да сыллары быһа биһигини иитэн, улаатыннаран атахпытыгар туруоран эрэр". Таня аҕата арыгыһыт эбит, итирдэ даҕаны ийэтин кырбаан тахсар үһү. Ол туһунан Таня ийэтэ кэпсиир.

Бу ыстатыйаны ааҕан баран хас да ТВ ханааллар тиийэннэр ролик таһаартаатылар, тиэкистэригэр А.Минкин матырыйаалын тутуннулар. А.Минкин  бу Таня дьылҕата соччото суох буолуон сөп курдук суруйбут, дьиҥнээҕинэн оннук буолбатар ханнык дии саныыбыт, үлүгэрдээх элбэх дьон бу Таня аадырыһын, счёттаахтар дуо, үп-харчы ыытыа этибит, ийэтинээн биһиэхэ көһөн кэллиннэр эҥин диэбит дьон бааллар. Хастыыта да бу ролигы көрдүбүт, ытыы-ытыы диэбиттэр эмиэ олус элбэхтэр.

"Саҥа дьылга туох бэлэҕи ыллыҥ?" – диэн корреспондент ыйыппытыгар: "Мин бэлэххэ наадыйбаппын ээ. Миэхэ чугас дьонум үчүгэйдик, киһилии олороллоро ордук күндү" – диэхтээтэ. Ким да, хаһан да киниэхэ бэлэх биэрбэтэх быһыылаах.

Күҥҥэ 4-түү мөлүйүөн хамнастаах тойоттор, чиновниктар маннык олохтоох дьон Арассыыйаҕа баалларын билиэхтэрин да баҕарбаттар, ол иһин интернети араартара сатыы олороллор, араартараллара да буолуо. Арассыыйа үрдүнэн уонунан тыһыынча дэриэбинэлэр эһиннилэр, билигин да эстии тохтообот! Бу дэриэбинэлэргэ туох да үлэ суох, үгүс-элбэх тыһыынчанан  кыыс тас дойдуларга проституткалыы тахсаллар, дьоннорун иитээри. Бу туох ааттаах дьээбэ былааһа кэлэн дойдутун, норуотун эһэн эрэрий? Бу хаһан тохтууруй?

Былааһы утары тугу эмит "мыык" диэтэххинэ сүүһүнэн тыһыынчалаах ыстараапка түбэһиэхтээҕиҥ туһунан сокуон ылыллан эрэр. Бэйэлэрин дьоно умнаһыт олохтоох олордохторуна сүүһүнэн мөлүйүөн дуоллардаах тас дойдуларга кредиттэр бэриллэллэр, онтон ол кредиттэр сотуллан хаалаллар. Оҕо ыарахан сыаналаах эмтэниигэ омук дойдуларыгар барарыгар умнаһыт дьонноох дойду дьоно аҕыйахтыы солкуобайынан кыттыһан оҕону быыһыыллар. Арассыыйа норуота сайдыылааҕа, үлэһитэ, өйдөөҕө эбитэ буоллар оҕолорун бэйэтэ эмтиир саҥа тэриллээх, онно сатаан үлэлиир специалистардаах буолуо этэ. Ол, көрөрбүт курдук, суох.

Биир күҥҥэ 4 мөл. солк. хамнастаах И.Сечин биирдэ ханнык  эмит оҕоҕо көмөлөспүтүн туһунан хаһан да иһиллибэт. Ол оннугар Москуба киинигэр 5 этээстээх 2 млрд. солк. сыаналаах квартиралаах, Аан дойдуга 100 бастыҥнар ахсааннарыгар сылдьар "Принцесса Ольга" диэн 100 мөл. дуоллар сыаналаах яхталаах. Ити Сечин баайын-дуолун бэрт кыра сорҕотун эрэ ааттаталаатыбыт. Сечин дьиҥэр судаарыстыбаннай "Роснефть" тэрилтэ салайааччыта.  Нуучча норуота букатын көлөөгүрбүтүн көрдөрөр былаас кэлбитэ 20 сыл буолла. Уонна өтөрүнэн бу былаас уларыйар чинчитэ суох. Норуот хайдаҕый да, былааһа эмиэ оннук.

А.Минкин суруйарынан хас сарсыарда аайы бу Таня диэн кыыс туһунан кэпсээни олигархтар, Арассыыйа бырабыыталыстыбатын тойотторо, Госдума депутаттара, бары чиновниктар олорор кириэһилэлэригэр хам бааллан баран, харахтарын саппаттарын туһугар испиискэ маһын кыбытан баран көрүөхтээхтэр диир эбит. Баҕар оччоҕо суобастара уһуктан дойдуларын, норуоттарын туһугар тугу эмэ оҥорон барыа этилэр диир. Дьиҥэр ити ыра эрэ санаа: суобастара уһуктар кыаҕа суох дьон Арассыыйаны дьаһайа олороллор, суобастара өлбүтэ ыраатта. Дьэ, ыарахан!

Юрий МЕКУМЯНОВ.

Сунтаар с.

Аватар пользователя Гость
CAPTCHA
This question is for testing whether or not you are a human visitor and to prevent automated spam submissions.
1 + 5 =
Solve this simple math problem and enter the result. E.g. for 1+3, enter 4.