Доллар58.9 Евро69.43
-35 °С

Компартия былааһа олохтонуон баҕарабын

17:07 в 23.03.201719 12

Аҕа Дойду улуу сэриитин кэнниттэн эйэлээх олох саҕаламмытыгар адьырҕа өстөөҕү кыайбыт сэбиэскэй норуот урусхалламмыт куораттары дэриэбинэлэри чөлүгэр түһэриигэ уонна сэрииттэн айгыраабыт норуот хаһаайыстыбатын өрө тардыыга, коммунистическай партия, норуот иннигэр 5-тии сыллаах күүрээннээх үлэ былааннарын туруортаан, ону толорууга харса суох күүскэ үлэлээн барбыта. Норуот социалистическай олох иннигэр үлэлиир этэ.

Мин кыра эрдэхпинэ колхозтар нэһилиэккэ бииргэ түмсэн (ол аата бөдөҥсүйэн) биир колхоз буолан үлэлээн эрэллэр этэ. 60-нус сыллар саҥаларыгар Тиэлиги нэһилиэгэ колхоз киинэ этэ, ол гынан баран ыанньык учааскалара урукку колхозтар (сэрии иннинээҕи кэннинээҕи кэмнэр саҕана) сирдэригэр онно хотонноох буолан бааллар этэ. Кыыллаахха, Хомустаахха ыанньык фермалара, Тохтоһукка, Балыктааха эмиэ. Урукку дайааркалар, ньирэйдэрин сайын устата ынахтарын ыы-ыы бэйэлэрэ көрөр этилэр, ол иһин биһиги кыра оҕолор дьоммутугар көмөлөһөн ньирэй аһатыһар, мэччитэр этибит. Онон олох кыра сааспытыттан үлэҕэ үөрэнэн барбыппыт.

1964 сыллаахха 3-с кылааһы бүтэрээппин кытта, дьэ звеноҕа суруйан, от кэбиһиитигэр оҕус сиэтээччинэн үлэлээбитим. 4 оҕустаах этибит. Сарсыарда улахан дьон туруортаан, оҕуспутун көрдөөн, булан аҕалан, баайан баран, чэй иһэ охсоот үлэлии ыстаннарар этибит. Звеньеводпут, убайбыт Макаров Ньукулай этэ, туох да сүрдээх үчүгэйдик үөрэ-көтө үлэлиир этибит.

Биирдэ Күөл онно диэн сиргэ Ньукулай кыдамаһыт (кыһын бэйэтэ 4 атынан от тиэйээччи) сүүнэ улахан 20 м усталаах оту түгэхтээтэ, били улахан элбэх хойуу бугуллаах, лэкээлээх сир буолан таһыллар сирэ чугас. Улахан дьон угааччылардаахпыт, олору кытта сүбэлэһэн баран, Ньукулайы эргийиэххэ диэтибит. Харса суох оҕустарбытын ойоҕолоон баран, таһыйан кымньыылаан сүүрдүүнэн сылдьан үлэлээтибит, бугул тэллэҕиттэн бугул, хойуута да бэрт. Дьэ убайбытын эргийэр инибит дии саныыбыт. Түгэхтэммит окко эргиччи аҕалан сүөкүүбүт, төлүөрдээх, оҕус сыарҕатыгар угааччыбыт 3 бугулу тиэйэр. Сыарҕа иннигэр, кэннигэр биирдии бугулу уонна ортотугар ыһыллыбатын диэн кыбыта быраҕар. Ньукулайбыт ортолуур уонна үрдээтэҕинэ быраҕар уһун батастардаах кыдама атырдьахтардаах, онон быраҕан үллэҥнэтэр. Дьэ биһиги 4 оҕуһунан от таһан тиритии-хорутуу бөҕөбүт.

Арай көрдөхпүтүнэ Ньукулайбыт аҕалбыт бугулларбытын биирдиитэ баһан ылан быраҕаттыыр. Бугуларбыт улахаттар, киһи мыыммат бугуллара. Дьэ үллэҥнэтии бөҕө буолла. Ньукулайбыт аҕалбыт оппутун утары бутэрэн иһэр уонна күлэр, кыһытар: “Хайа, хайастыгыт?” – диир. Ол аайы биһиги кымньыыламмыт курдук сүүрүүнэн сылдьан үлэлиибит. Ол сайыны быһа хаста да төхтүрүйэн убайбытын эргийээри сордоно сатаан кэбистибит да, олох кыайтарбата, хата бэлэһинэн күлэн, биһигини үлэҕэ ордук күөттүүр этэ. Туох да сүрдээх үчүгэйдик үөрэ-көтө үлэлиир этибит.

Саҥа үһүс кылааһы бүтэрбит оҕолор кыралар буоллахпыт дии. Ньукулайбыт уочаратынан дьиэбитигэр ыытан 3-4 хонукка сынньаталыыр этэ. Атын сиргэ көһөрбүтүгэр дьиэбитигэр оҕуспутун миинэн барарбытын өйдүүбүн. Төннөн кэлэн сыарҕаҕын оҕускар көлүйэн дьонуҥ баар сирдэригэр тиийэҕин. Бугуллааччы, лэкээлээччи улахан оҕолор биир улахан киһилээх иннибитигэр баран иһэллэр. 3 улахан киһи эмиэ иннибитигэр сылдьаллар, онон сэрбэйбит оту барытын ньылбы оттоон, биир да сири хаалларбакка оттуур этибит.

Атынан, массыынанан оҕустарааччылары сайын устата биирдэ эмэ көрсөр этибит. Хадьымал таһаарааччылар кинилэр буоллаҕа дии. Кыыллаах, Хомустаах учааскаларын сирдэрин барытын оттуур этибит. Күһүн үөрэх саҕаланнаҕына эрэ дэриэбинэҕэ кэлэҕин. Кэлээт да интернатка олорон үөрэнэн киирэн барар этибит. Дьоммут учааскаҕа буоллахтара дии. Сэбиэскэй кэм биир үчүгэйэ интэринээт эбит этэ.

Аны балаҕан ыйын бүтүүтэ оскуола оҕото учууталлары кытта оҕоруот аһын хомууругар тахсар этибит. Колхоз киинигэр үрэх үрдүнэн уонна (билигин оскуола оннугар) Кыалыкка икки оҕуруоттаах этилэр. Үрэх үрдугэр баар 2 оҕоруокка биирдэһигэр хортуоппуй бааһыната, иккиһэ уу бырахтарар ардахтатар систиэмэлээх, моркуоп уонна сүбүөкүлэ бааһыната баара. Кыалыкка биир бааһынаҕа наар көҥдөй луук үүннэрэр этилэр, атыныгар эмиэ хортуоппуй. Интэринээти инньэ гынан кыһын устата оҕуруот аһынан хааччыйар этилэр. Колхозтаахтары кими да матарбакка, доход быһыытынан оҕуруот аһынан хаачыйаллара. Колхоз салалтата оҕус сыарҕатынан үллэстэллэрин өйдүүбүн. Онтукан баһаам буолаҕа дии, онтон олох кыһын идэһэ этиттэн эмиэ биэрэр этилэр. Барытыгар былаан бэриллэрэ, ону колхоз дьоно, оскуола оҕото толорор этибит. Билиҥҥээҥҥэ дылы махтанабын.

Советскай былааска иитэн, үөрэтэн үлэһит оҥорбут социалистическай систиэмэ туох да сүрдээх үчүгэй кэрэ кэмнэр этилэр. Билигин ити капиталистыы систиэмэни киллэрэн Россия 100-тэн тахса сыл төттөрү төннөн олорор. 130 сыл анараа өртүгэр ыраахтааҕы былааһын салайар систиэмэтин Госдуманы киллэрэн бу үйэ чиэппэрин устата Россия кризистэн тахса илик, сайдыы олох суоҕун кэриэтэ. Бу сыллар усталарыгар киирбит сотовай сибээс, интернет барыта атын омуктар айбыт сайдыылара.

Советскай кэмҥэ производства бары салаалара ньиргиччи үлэлииллэрэ. Билигин ону барытын эһэн баран атын омуктартан айылҕа баайыгар уонна харчыга мэнэйдэһэн олоробут. Туох да оҥорон таһаарыыта суох олоххо тиийдибит, айылҕабыт баайа бүттэҕинэ хайдах буоларбыт биллибэт. Дьэ сүрдээх сатархай, быстах, хаһан баҕарар эстэр капиталистыы систиэмэҕэ киллэрдилэр. Аан дойду улахан омуктара социалистическай уонна капиталистическай систиэмэ үчүгэй өрүттэрин ылынан онон бардылар, ол иһин олохторун укулаата бигэ эрэллээх.

Сыананы босхо ыыппакка, барытын государства хонтуруолугар тутан олороллор. Чааһынай атыылааччыларга государственнай тариф олохтоон, баччаҕа атыылыыгыт диэн сыана быһан биэрэллэр. Ону тутуһууну кытаанахтык хонтуруоллуулар. Россияҕа эмиэ сыананы босхо ыытан хонтуруоллаабакка, дьону, норуоту баайдар аһары сыананан халаан, ыал ыалынан эстиитигэр, нэһилиэктэргэ кумалааннар үөскэтиллэн, ыалы кэритэн аһатарга тиийбиттэрэ. Нэһилиэк кинээһэ дьону кумалаан, ханнык ыалларга сылдьан хонон аһыылларын ыйан биэрэрэ. Ол эрэйдээхтэр ыалтан ыалга бараары хоргуйан аара суолга быстараахтыыллара. Дьон дьадаҥы өттө наар баайдарга хамнаһа суох айахтарын эрэ иннигэр хамначчыттыыллара. Дьоннор кинилэргэ үлэлээн онон сүөһүлэнэн-астанан олордохторо. Билигин кэлэн сорох дьон баайдар сүрэхтээхтэр онон байдахтара дии диэн киэргэтэ сатаан этэллэр.

Дьэ, билигин ити чааһынай атыыһыттарын эмиэ дьон харчытын балыйан, сыананы үрдэтэн, туох да хонтуруола суоҕунан туһанан дьону күүскэ халыыллар. Бу чиэһинэйэ суох уоруйах быһыыны былаас тэрийиитинэн, көҥүллээһининэн бара турар. Бу халабырдаах быһыы хаһан тохтуура биллибэт. Туох барыта бүтэр муҥур уһуктаах. Ким чааһынай атыынан дьарыктанан дьону халаабыта барыта биллэр, кинилэртэн ыйытык кэлиэ буоллаҕа дии, хараҥа аньыылара таах халыа суоҕа. Сыананы аһары ыаратан дьону, норуоту кинилэр быста дьадатан эрэллэр.

Социалистическай олох хайаан да кэлиэҕэ. Билигин баайдар сэнээн, атаҕастаан «эһиги былааскыт кэлиэ суоҕа» диэн дьону-сэргэни аһаҕастык сэнээн күлэллэр. Бу абатын көрүҥ эрэ, хойохтоох куһаҕан санаалара бычыахтыыр. Кинилэртэн эн үчүгэйи күүппэккин. Сыаналара күнҥэ иккитэ ыарыыр, киэһээ аны атын сыана буолар буолбут. Түүнҥү маҕаһыыннар олох да кэрээнэ суох бардылар. Сыананы аһары ыарахан диэтэххинэ кинилэр ыараппатах аатыраллар, атыттар ыараталлар үһү. Оччоҕуна атыылаһыма диэн кыһарыйаллар, босхону ылаары гынаҕын дуо диэн айахтаталлар. Дьиҥинэн сыананы ыаратан босхо харчыны ыла туран иннэ дииллэрэ сүрдээх кыһыылаах. Дьиҥнээх үспүкүлээннээһин бу атыыһыттарынан бара турар. Баайдар маннык сирэйэ-хараҕа суох дьону баттыыллара-атаҕастыыллара хаһан эмэ син биир тохтотуллар кэмэ кэлиэ.

Билигин борустуой норуот социалистическай хайысхалаах компартия былааһа олохтонуон баҕарар. Оччоҕо эрэ көҥүллүк тыыныахпыт. Туохха барытыгар сөптөөх тариф, сыана олохтонуо. Государственнай маҕаһыыннар үлэлиэхтэрэ. Норуот бэйэтин хаһаайыстыбатын бэйэтэ үлэлээн оҥостуоҕа. Оҕолорбут, сиэттэрбит үчүгэй көҥүл олоххо олоруо этилэр буоллаҕа. Билигин эрэй бөҕөнөн төлөбүрдээх үөрэххэ үөрэнэн баран үлэлэрэ суох. Тыа хаһаайыстыбатын академиятын бүтэрэн баран үлэлээбэттэр. Аҕыйах ынахтаах чааһынай ыалга баран эгэ үлэлиэхтэрэ дуо.

Билиҥҥи былаас тугу да эдэр ыччат инники олоҕун быһаарбат. Государство иһигэр бэйэлэрэ туһунан государство буолан таах сии-аһыы, айбардыы олороллор. Туох да таһаарыылааҕы үлэлээбэт эрээрилэр бэйэлэригэр ботуччу хамнаһы суруна олороллор.

Онон бар дьонум, иннибит диэки сырдык социалистическай олоххо тардыһыаххайыҥ!

 

Тыа УОЛА.

Комментарии(19)

Аватар пользователя Гость
RonWace 22.09.2017, 07:25

Cephalexin 500 Mg Picture http://cialtobuy.com - cialis Brand Name Cialis For Sale Online
Viagra 100mg 40 Comprar Cialis Valparaiso Viagra 100mg Filmtabletten Apotheke
Medicine Pricing <a href="http://cialtobuy.com" rel="nofollow">cialis buy online</a> Comprar Viagra Por Telefono

Аватар пользователя RonWace
RonWace 22.09.2017, 07:26

Acheter Lioresal En Canada http://cialtobuy.com - cialis Xenical Acheter
Cephalexin 250 Mg Price Precio De Cialis Generico En Aguascalientes Order Viagra Pills Online
Commander Du Propecia <a href="http://cialtobuy.com" rel="nofollow">viagra cialis</a> Propecia Dose It Really Work

Аватар пользователя Гость
JeffLype 28.09.2017, 07:57

Fish Medicine Amoxicillin Viagra Bald Gunstiger Acheter Amoxicillin Prescrire Eu Medicament Pharmacie <a href="http://costofcial.com" rel="nofollow">cialis buy online</a> Kamagra Oral Jelly China Propecia Nach 3 Monaten Generic Form Of Levitra

Аватар пользователя Гость
RonWace 30.09.2017, 06:42

Propecia Generic Drug Pharmacy Acheter Cialis Levitra Levitra Selbsthilfe <a href="http://genericcial.com" rel="nofollow">cialis</a> Most Reliable Site To Buy Clomid

Аватар пользователя Гость
RonWace 30.09.2017, 06:42

Propecia Generic Drug Pharmacy Acheter Cialis Levitra Levitra Selbsthilfe <a href="http://genericcial.com" rel="nofollow">cialis</a> Most Reliable Site To Buy Clomid

Аватар пользователя Гость
RonWace 30.09.2017, 06:42

Propecia Generic Drug Pharmacy Acheter Cialis Levitra Levitra Selbsthilfe <a href="http://genericcial.com" rel="nofollow">cialis</a> Most Reliable Site To Buy Clomid

Аватар пользователя Гость
RonWace 30.09.2017, 06:42

Propecia Generic Drug Pharmacy Acheter Cialis Levitra Levitra Selbsthilfe <a href="http://genericcial.com" rel="nofollow">cialis</a> Most Reliable Site To Buy Clomid

Аватар пользователя Гость
RonWace 30.09.2017, 06:42

Propecia Generic Drug Pharmacy Acheter Cialis Levitra Levitra Selbsthilfe <a href="http://genericcial.com" rel="nofollow">cialis</a> Most Reliable Site To Buy Clomid

Аватар пользователя Гость
RonWace 30.09.2017, 06:42

Propecia Generic Drug Pharmacy Acheter Cialis Levitra Levitra Selbsthilfe <a href="http://genericcial.com" rel="nofollow">cialis</a> Most Reliable Site To Buy Clomid

Аватар пользователя Гость
RonWace 30.09.2017, 06:42

Propecia Generic Drug Pharmacy Acheter Cialis Levitra Levitra Selbsthilfe <a href="http://genericcial.com" rel="nofollow">cialis</a> Most Reliable Site To Buy Clomid

Аватар пользователя Гость
RonWace 30.09.2017, 06:42

Propecia Generic Drug Pharmacy Acheter Cialis Levitra Levitra Selbsthilfe <a href="http://genericcial.com" rel="nofollow">cialis</a> Most Reliable Site To Buy Clomid

Аватар пользователя Гость
RonWace 03.10.2017, 21:35

Cialis Generique Canada Buy Accutane In The Us <a href="http://leviinusa.com" rel="nofollow">levitra expre delivery</a> Levaquin Discount

Аватар пользователя Гость
RonWace 03.10.2017, 21:35

Cialis Generique Canada Buy Accutane In The Us <a href="http://leviinusa.com" rel="nofollow">levitra expre delivery</a> Levaquin Discount

Аватар пользователя Гость
RonWace 03.10.2017, 21:35

Cialis Generique Canada Buy Accutane In The Us <a href="http://leviinusa.com" rel="nofollow">levitra expre delivery</a> Levaquin Discount

Аватар пользователя Гость
RonWace 03.10.2017, 21:35

Cialis Generique Canada Buy Accutane In The Us <a href="http://leviinusa.com" rel="nofollow">levitra expre delivery</a> Levaquin Discount

Аватар пользователя Гость
RonWace 03.10.2017, 21:35

Cialis Generique Canada Buy Accutane In The Us <a href="http://leviinusa.com" rel="nofollow">levitra expre delivery</a> Levaquin Discount

Аватар пользователя Гость
RonWace 03.10.2017, 21:35

Cialis Generique Canada Buy Accutane In The Us <a href="http://leviinusa.com" rel="nofollow">levitra expre delivery</a> Levaquin Discount

Аватар пользователя Гость
RonWace 03.10.2017, 21:35

Cialis Generique Canada Buy Accutane In The Us <a href="http://leviinusa.com" rel="nofollow">levitra expre delivery</a> Levaquin Discount

Аватар пользователя Гость
RonWace 03.10.2017, 21:35

Cialis Generique Canada Buy Accutane In The Us <a href="http://leviinusa.com" rel="nofollow">levitra expre delivery</a> Levaquin Discount

Аватар пользователя Гость
CAPTCHA
This question is for testing whether or not you are a human visitor and to prevent automated spam submissions.
4 + 4 =
Solve this simple math problem and enter the result. E.g. for 1+3, enter 4.