Доллар61.26 Евро72.24
+8 °С

Быыбарга көхтөөхтүк кыттыаҕыҥ!

12:07 в 05.07.20180 11

Өрөспүүбүлүкэ нэһилиэнньэтин уопсай олоҕо хайдаҕый уонна хайдах буолуоҕай? Кини араас араҥатын ортотугар тэҥэ суох араастаһыы улаханыгар буолар буолуохтааҕын курдук ким да наадыйбат. Байбыт байар, дьадайбыт дьадайар, быстарбыт быстарар быһыыта-майгыта баар.

Мин санаабар маннык балаһыанньаны көннөрөр инниттэн бастакы уочарат бырабыыталыстыбанан олохтоох нэһилиэнньэ түөлбэлээн олорор миэстэлэригэр сыал-сорук туруорунан, анал программа оҥорон үлэ миэстэтин таһааран үлэтэ суох дьон ахсаанын лаппа аччатан, ордук тыа нэһилиэктэрин олохтоохторуттан саҕалаан үлэнэн, хамнаһынан, дьиэнэн хааччыйар курдук дьон олоҕун тупсарар үлэни ыытар наада тирээтэ.

Иккиһинэн, Саха сирин үрдүнэн (куораттарга, бөһүөлэктэргэ, сэлиэнньэлэргэ) ыарахан олохтоох дьоҥҥо аадырыстаммыт социальнай көмөнү эбии олохтоон туран тэрээһин үлэни күүскэ ыытан тиийинэн, киһи тэҥэ сананан олороллорун ситиһэр дьаһаллары ыларга кэмэ кэлбит. Илиилэрин тоһуйан умнаһыттыыр, дьиэтэ-уота суох сылдьар олохтоох эдэр дьон элбээн иһэрэ көстөр.

Үсүһүнэн, итинник дьаһаллар көмөлөрүнэн төрөөбүт өрөспүүбүлүкэлэригэр, сорохтор өрдөөҕүтэ оҕо саастарыгар кэлэн баран дойду оҥостубут түөлбэлэригэр олохсуйан олорор дьоҥҥо өйдөтөр, бэйэ-бэйэҕэ хардарыта көмөлөсүһэр үлэни ыытан, тэрийэн Саха сирин үрдүнэн биир сомоҕо, биир санаалаах, сыаллаах-соруктаах буолууну сыыйа ситиһиэххэ сөп этэ.

Оттон Сойуус ыһыллыбытын чугастааҕы сылларыгар Арассыыйаҕа, өрөспүүбүлүкэҕэ саҥа уопсастыбаны, судаарыстыбаннаһы олохтуур уустук, ыарахан кэмигэр 1992-2000 сылларга үлэлээбит улуустар биэс ыарыһах, саамай кырдьаҕас баһылыктарыгар харчы суох аатыран индексацияны аныаха диэри оҥоро иликтэр. Кинилэр билиҥҥи былаас сокуоннай (оччолорго муниципальнай буолбатах) судаарыстыбаннай сулууспатыгар үлэлээбит бэтэрээннэрэ буолалларын үрдүнэн. Ону эдэр чунуобунньуктар суолталаабат быһыылаахтар. Кырдьаҕас өртүлэрэ ону туох эрэ санааттан билэр эрээри көннөрбөттөр. Бу туруорсууну Егор Афанасьевич 2015 с. сөбүнэн ааҕан быһаарарыгар бырабыыталыстыба бэрэссэдээтэлигэр Г.И.Данчиковаҕа сорудахтаабытын сотору кэминэн дьаһайыахпыт диэн тустаах солбуйааччыларын нөҥүө эрэннэрэн баран быһаарбакка барбыта. Судаарыстыбаннай Дуумаҕа улахан дьокутаат буолан да боппуруоһу быһаарбата.

Кырдьаҕастар тугу сүтэрэллэрэ баарай, мантан инньэ сокуоннай бырааптарын быһаартарар, эбиллиэхтээх индексацияларын ирдэһэр санаалаахтар.

Көрөргүт курдук өрөспүүбүлүкэ урукку салалтатыгар уонна Ил Түмэн төрдүс, бэһис ыҥырыылара үлэлиир кэмнэригэр итинник тус бэйэлэрин, чугас дьоннорун хааччыйыыга болҕомтолорун уурар уонна сорох бэтэрээннэргэ (биллэ-көстө сатаабат дьоҥҥо) сэнэбиллээхтик сыһыаннаһар салайааччылар үлэлээн кэллилэр.

Ол инниттэн быыбардарга урукку өртүгэр кыттыбат 200-300 тыһыынча быыбардааччы бэйэҕит, дьоҥҥут, ыччаккыт инникигин учуоттаан, быстыбыкка-ойдубукка, кыаммакка-тиийиммэккэ сабыдыаллаан көмөлөһөр үтүө санаанан салайтаран сыыһаны көннөртөрөр, оҥоһуллубатаҕы оҥотторор курдук кытаанахтык сананан аҥаардас норуот туһугар элбэх этиини киллэрэ сатыыр баартыйалар иһин, атын биирдиилээн бастыҥ хандьыдааттар иһин актыыбынай кыттыыны ылан быыбар күн учаастакка кэлэн куоласкытын биэрэргит, маннык ыарахан бириэмэҕэ быыбартан туора турбакка кыттыыны ыларгыт сиэрдээх уонна биһирэбиллээх быһыынан буолуоҕа.

Оннук кыттан туора көрүллэр хомуньуустар, сиэрдээхтэр, либэрээллэр, гражданскай платформа баартыйаларын чугастык ылынан барыларыгар куолас биэрэн биир баартыйа монополиятын тохтотор курдук быыбарга кыттаргыт сөптөөх быһаарыныы буолуо этэ. Дьэ, оччоҕо тэҥ сыһа ахсааннаах баартыйалартан дьокутааттар боппуруостары эйэ-дэмнээхтик дьүүллэһэн норуокка наадалаах, сиэрдээх быһаарыыны ылыныах этилэр. Оннук түгэнигэр күүлэйгэ, бэйэ-бэйэни хааччыйыыга харчыны булар салалтаны күһэйэн норуот наадатын быһаарыыга харытын ньыппарынан, төбөтүн сайҕанан үлэлиир, булар-талар, оҥорор-дьаһайар балаһыанньатын үөскэтиэхпит.

Сүгэ кыайбатаҕын сүбэ хотор. Норуот өйө-санаата көмүөл күүһүгэр тэҥнээх. Ону саҥа салалта уопсай үтүө дьыалаҕа туһанар ини диэн эрэнэри биллэриэҕиҥ.

 

Василий ГОРОХОВ,

судаарыстыбаннай сулууспа

уонна үлэ бэтэрээнэ.

Дьокуускай к.

Аватар пользователя Гость
CAPTCHA
This question is for testing whether or not you are a human visitor and to prevent automated spam submissions.
1 + 2 =
Solve this simple math problem and enter the result. E.g. for 1+3, enter 4.