Доллар62.83 Евро70.86
+20 °С

Саха бөлөһүөгэ, сир түннүгэ кырдьаҕас Федот ХАРИТОНОВ: Бил балык баһыттан сытыйар

08:20 в 31.03.20190 859

Кубулҕаттаах кулун тутар ыйбыт ортото бастаах дьоммут балыыҥкаларын бар дьоҥҥо арыйан көрдөрдө. Эдэр сылдьан биэнньэр-хомсомуол буолбут дьоммут хайдах былааска тахсаат  харчыга хараҥарар, солкуобайынан эрэ сулууспаларын толкуйдуур буолбуттарын олус дьиктиргиибин уонна эппиэт көрдүүбүн.

Борокуратуура бастакы туппут киһитинэн Ил Түмэн  депутата, доруобуйа харыстабылын сис кэмитиэтин бэрэссэдээтэлэ, Росздравнадзор РС(Я) (Территориальный орган Росздравнадзора по РС) салайааччыта, 1962 сыллаах төрүөх (Хатылы, Чурапчы улууһа) Чичигинаров Владимир Ильич ойоҕунаан масыанньыктаан 3 млрд харчыны сиэбиттэрин туһунан суут уоргана СМИ-нэн биллэрдэ. Суруйалларынан, Саха сирин ыарыһахтарыгар эмтэрин 3-4 төгүл ыаратан атыылыыр гына, чэпчэкитик атыылыыр тэрилтэлэри туоратан, тойон ойоҕо дьаһайар аптекаларыгар атыылыырга эрэ толкуйдаан дьыаланы оҥорбуттар. Ол суотугар барыс бөҕөтүн киллэрэн, байбыттар.

Чурапчы оройуонун борокуратуурата дьыаланы булан, иккис туппут киһитинэн Чурапчы улууһун баһылыга Андрей Ноговицын буолан таҕыста. Борокуратуура интернеккэ биллэрбитинэн, өссө 2016 сылга тойон Андрей Ноговицын Сивцев диэн предпринимателтэн 140 т. солкуобайга төлүөх буолан табаар атыыласпыт. Уонна онтукатын “хамнаһа тиийбэккэ” сыл устата төлөөбөккө сылдьыбыт. Ороскуокка барбыт предприниматель сирэй көрсөн харчытын ыйыппытыгар, кыыһырбыт. Ол гынан Үөрэх тэрилтэтинэн чааһынай ороскуотун төлүүрүгэр олуйан,  төлөппүт.

Онон икки тэрилтэни таптаабытынан дьаһайбыт. Чэ, онтон да атын быракааһа элбэх буолуо. Предприниматель кини үүрэ сылдьар бюджетын тэрилтэтэ буолбатах. Үҥсэн кырдьыга тахсан, Өндөрүүскэҕэ полиция наручник кэтэппитин Саха сирин олохтоохторо телевизорга соһуйа көрдүбүт.

Болуодьа да, Өндөрүүскэ да урукку баһылыкпыт Барыыһап өрө таһаарбыт дьоно буолалларын таайабын. Иккиэн иҥсэлэрин кыамматахтар. Үөһээ дойдуга (Ил Түмэҥҥэ, бырабыытылыстыбаҕа, улуус дьаһалтатыгар) тахсан олохсуйбут дьон олус иҥсэлээх буолалларын былыр-былыргыттан олоҥхолорго суруйар эбиттэр.

Онон бу уолаттары биэнньэр, хомсомуол гыммакка кыра эрдэхтэриттэн олоҥхонон ииппит буоллар иҥсэлэрин кыанар буолуох этилэрэ диэн саныыбын.

Олоҥхоҕо суруйалларынан Үөһээ дойдуга:

«…Өрө көрдөххө

Өрөҕөтө көҕөрөн көстөр

Өндөл маҕан халлаан

Үрүт өртүгэр үөскээбит

Үлүскэннээх үс бииһин ууһа обургулар

Олороллор эбит ээ...

...Бэлэһин төрдүгэр биэстээх сылгы

Тиэрэ түһэн сытарын курдук

Иҥсэ төрдө дьиэлэммит,

Уолугар уоннаах оҕо

Умса түһэн утуйа сытарын курдук

Обот иччитэ олохсуйбут,

Сутуруо быатын саҕа

Сутурҕаччылаах оботтоох,

Этэрбэс быатын саҕа

Идэмэрдээх иҥсэлээх

Уолуйан таалыйан уһуктар

Улуу хаан Тойон оҕонньор...

(“Сылгы уола Дыырай Бухатыыр” олоҥхо. Тоҥ Суорун)...»

 

«…Ап хомуһун албаһы

Аан дойдуну сабарайдаабыт

Обот соллоҥ кубулҕата

Улуу халлааны курдаабыт...

Сиэмэх ымсыы сирэйдээх,

Аас майах айахтаах,

Иҥсэ обот эҥэрдээх,

Обот соллоҥ ойоҕостоох,

Кубулҕат моҥой кутуруктаах,

Сордоох буолак төрдүгэр

Суоһаан суодуйан үөскээбит

Улуу Суорун оҕонньор

Иһэр сураҕа чымырҕаннаах,

Көрөр дьүһүнэ дьулааннаах,

Саныыр санаата далааһыннаах,

Киирэр эниэтэ кэлгиэһиннээх,

Тахсар дабаана таһыырдаах...

(“Ньургун Бөҕө” олоҥхо. Кынат)...»

Олоҥхоҕо үөһээ дойду тойотторун  аахтахпына,  илэ-чахчы биһиги уоруйах, дьиккэр тойотторбут уруһуйданан тахса тураллар.

Чычыгынаарап «албаһа” Саха сирин аптекаларын барытын  «курдаан” сыта байдаҕа. «Киирэр эниэтэ кэлгиэһиннээх, тахсар дабаана таһыырдаах” буолан уонунан сыл утары эппэккэ,  бииргэ үлэлиир дьоно сырыттахтара.

Чурапчы баһылыга Өндөрүүскэ “...Иһэр сураҕа чымырҕаннаах, көрөр дьүһүнэ дьулааннаах” буолан үөрэх управлениета “харчыны ыыт” диэтэ да кимиэхэ баҕарар ыытан эрдэҕэ. Үҥсээччитэ, үлэттэн матааччыта аҕыйах буолан, сорох дьайыылара биллибэккэ олороро да көҥүл.

Оҕону кыра эрдэҕиттэн куһаҕаны араарарга олоҥхо баай тылынан үөрэппит буоллар, былыргы сахалар курдук дьиэбитин хатаабакка минньигинэн баттатан баран күн бүгүнүгэр диэри сылдьыа этибит. Бэртээхэй култуурабытын саба баттааммыт, кэрээнэ суох тойоттонон олордохпут. Култуурата суох норуот – эстэр норуот буолар. Олоҥхону оҕо иитиитигэр таба туттуоххайыҥ.

Федот ХАРИТОНОВ.

Аватар пользователя Гость
CAPTCHA
This question is for testing whether or not you are a human visitor and to prevent automated spam submissions.
2 + 6 =
Solve this simple math problem and enter the result. E.g. for 1+3, enter 4.

Другие материалы рубрики

Последние новости