Доллар61.26 Евро72.24
+18 °С

Иван Пономарёв тэҥнээн көрүүтэ: Тоҕо финнэр курдук олорбоппутуй?

08:47 в 18.12.20170 840

Иван Пономарёв тэҥнээн көрүүтэ: Тоҕо финнэр курдук олорбоппутуй?

Соторутааҕыта улуу суруйааччы Чингиз Айтматов өссө 1987 сыллаахха ССКП уочарата суох ХХVII-с конференциятыгар "Сайдыылаах социализмы Финляндияҕа, Щвецияҕа. Швейцарияҕа, Голландияҕа. Канадаҕа... туттулар" диэн эппитин ааҕан баран улаханнык соһуйбутум.  Ону кини холобурдарынан бигэргэппит этэ.

Онтон биһиги дойдубутугар Арассыыйаҕа сайдыылаах социализмы, хомуньууһуму тутаары Өктөөп өрөбөлүүссүйэтин оҥорбуппут 100 сыл буолла даҕаны туохха тиийбиппитин бэйэҕит билэҕит. Финнэр уонна ити ааттанар хапыталыыс дойдулара сайдыылаах социализмы хайдах туппуттарый? Уопсайынан сайдыылаах социализм диэн хайдах тутулу ааттыахха сөбүй?

Мин саныахпар ол демократия туругурбут, суут-сокуон иннигэр бары тэҥник эппиэттиир, экономикалара күүскэ сайдыбыт, баай-талым өттүнэн наһаа улахан араастаһыыта суох нэһилиэнньэлээх, аһаҕас баттабыл, көлөһүннээһин суох, дьон (ыал) бары кэриэтэ кыахтаахтык, көҥүллүк олорор, социальнай өттүнэн ситэри өйбүллээх, бэрээдэк, сиэр-майгы майгы өттүнэн бигэ туруктаах судаарыстыба, биһиги курдук биирдиилээн олигархтары байытарга буолбакка, бар дьонун туһугар кыһаллар былаастаах дойду (общество) буолуохтаах. Ону таһынан уоруу, хоруупсуйа муҥутуурдук аччаабыт, дьон байар „ыарыыга“ соччо ылларбатах, били норуот бэйэтэ  Бүөтүр Тобуруокап суруйарыныы „дьон баайа, харчы кулута“ буола илик дойдулара сайдыылаах социализм дойдута диэн ааттаныахтарын сөп буолуо.

Онно үнүрүүн бу хаһыакка нууччалыыта бэчээттэммит Финляндияҕа маассабай хоруупсуйа суоҕун уонна хаһан даҕаны тахсыа суоҕун биэс судургу быһаарыыларын сахалыы-махалыы быһааран суруйуум. Дьиҥэр мин олору эрдэттэн булан бэлэмнии сылдьар этим.  Дьэ, онон, финнэргэ хоруупсуйа (бэрик, уоруу) тоҕо суох уонна хаһан даҕаны тахсыа суоҕа дииллэр эбитий?

  1.  Финнэргэ аһара байыы, сиэдэрэйгэ тардыһыы суох. Ону орто үйэтээҕи сааратыы, хаалынньаҥ быһыынан ааҕаллар. Кыһыл көмүс урунньукка (унитазка) арай „бырахтарбыт“ киһи тахсан киириэн сөп  дииллэр эбит. Онтон биһиэхэ? Төһө уоран-талаан сытыйа байбыт, майгы-суобас мэлийбит, "бырахтарбыт" (дегенерат) дьонноро бааллара буолуой? Олор истэригэр үрдүкү былаас тойоттторо (губернатордар. Мээрдэр, миниистирдэр...) баалларыттан киһи сөҕөр, кэлэйэр эрэ.
  2.  Финнэр бэйэ дьиэ кэргэнэ атын дьон суотугар кыаҕырар (байар) буоллаҕына бу бэйэ норуотун абааһы көрүү, норуокка өстөнүү көрдук өйдүүллэр. Маннык төннөн төрүүбүт дьон (выродки) эрэ дьарыктаныахтарын сөп дииллэр. Онтон биһиэхэ төһө „выродоктар“ баар буолуохтарай?
  3.  Финнэр бүдьүөт харчытыттан быһаҕалаһыыны, уорууну ("распил") бу бэйэ оҕолоругар, сиэттэригэр өстүйүү, куһаҕаны оҥоруу курдук сыаналыыллар. Тоҕо диэтэххэ, бу үп кинилэр (оҕолор) үөрэнэллэригэр, сайдалларыгар туһалыыр диэн өйдөбүллээхтэр. Онтон Арассыыйабытыгар уопсай бүддьүөт үбүттэн уорар („распиллыыр“) дьон төһө элбэх буолуохтарай? Кинилэр онон оҕолорбутугар, сиэттэрбитигэр куһаҕаны оҥоробут дии саныыллара буолуо дуо? Бука, биир даҕаны итинник санаалаах киһи суоҕа буолуо.
  4.  Финнэр уоруйаҕы куруук куттас киһинэн ааҕаллар. Маннык киһи хаһан даҕаны көҥүл буолбат, куруук тутуллуом, сууттаныам диэн куттана сылдьар, уопсастыба (норуот) туоратар (изгой) киһитинэн буолар. Маннык "изгойдар" биһиэхэ төһө элбэх буолуохтарай? Оо! Аһара байар туһугар наһаа умса-төннө түспэккэ, уорбакка-талаабакка, куттаммакка-дьаархаммакка, көҥүллүк олорбут киһи ньии!
  5.  Финнэр бэйэ төрөппүт оҕотун билсиинэн-көрсүүнэн, кэпсэтиинэн, ол-бу бэригинэн үөрэххэ, үлэҕэ киллэрэ сатааһыны оҕоҕо буортулаах дииллэр. Оҕо бэйэтэ кыһаллан, эрэйдэнэн үөрэҕи-үлэни баһылыахтаах диэн өйдөбүллээхтэр. Өссө аһара баран, сахалыы быһаардахха, финнэр оҕотун иннигэр үксүн бэйэтэ сүүрэр, атаахтатар киһини акаары (глупец) дииллэр эбит. Тугун сүрэй? "Акаары" буолан. Оччотугар биһиги үксүбүт, ордук сахалар, "глупец" буоларбытыгар тиийэбит. Ол эрээри кинилэр этиилэрэ эмиэ олохтоох, сөп курдук. Биһиги сахалар, ордук кырдьаҕастар, оҕолорбут „бытыктарын“ соһуохтарыгар диэри кыра оҕо курдук ньээҥкэлэһэн, биэнсийэбит туомуттан быһаҕалаһан олоробут сымыйа буолбатах. Омук сирдэригэр, убайдарбыт нууччалар даҕаны, оҕолоро сокуоннай саастарын туолан, ыал-үлэһит буоллахтарына букатын туспа ыытан улаханнык биһиги курдук кыһаллыбаттар, ньээкэлэспэттэр. Ол оннугар бэйэлэрэ биэнсийэҕэ тахсан баран дьэ аан дойдуну кэрийэн, көҥүл-босхо олороллор, сылдьаллар дииллэр. Онон финнэр этиилэрэ, наһаа даҕаны "глупец" диэбэтэллэр, олохтоох, сөптөөх курдук.

Чэ, онон, кырдьык финнэр сайдыылаах социализмы туппут сүрүн төрүөттэринэн ити хоруупсуйа, уоруу суоҕа буолар эбит диэн өйдөбүлэ кэлэҕин.

Онтон биһиэхэ Арассыыйаҕа даҕаны сайдыылаах социализмы, финнэр курдук, билигин даҕаны тутуллуо этэ. Тоҕо диэтэххэ биһиги аан дойду үрдүнэн  саамай киэҥ, баай дойдуга олоробут. Ол эрээри, хомойуох иһин, Өктөөппүт өрөбөлүүссүйэтэ 100 сыла туолла, ырыынакка киирбиппит үйэ чиэппэрэ буолла даҕаны дойдубут 143 мөлүйүөн киһиттэн 24 (!) мөлүйүөнэ быстар дьадаҥы ахсааныгар киирбит. Ол биричиинэтэ биллэр. Арассыыйа 200 миллиардердара дойдубут сыллааҕы бүддьүөтүттэн 2 төгүл элбэх баайы муспуттар. 1,2 триллион доллар атын дойдуларга күрэтиллибит. Ол кэнниттэн хайдах байыахпытый? Хата аһара хоргуйан барбатахпытыгар махтал.

Ол эрээри биһиги даҕаны хаһан эрэ, финнэр курдук, сайдыылаах социализмы тутуохпут диэн эрэнэ хаалыаҕыҥ. Онно уорарбытын эрэ лаппа аҕыйатыахпытын наада.

Иван ПОНОМАРЁВ,

Чурапчы.

tuymaada.ru

Аватар пользователя Гость
CAPTCHA
This question is for testing whether or not you are a human visitor and to prevent automated spam submissions.
1 + 0 =
Solve this simple math problem and enter the result. E.g. for 1+3, enter 4.