Доллар63.77 Евро70.63
-29 °С

Халлаан дьоно

12:26 в 23.03.20170 39

Биһиги сахалар туох да диэбиппит иһин түҥ былыргыттан үөһээ айыыларбытыгар үҥэн-сүктэн кэлбит дьоммут. Ол олоҥхобутугар, түҥ былыргы үһүйээннэрбитигэр этиллэ сылдьарыттан да көстөр.

Кэнники 1663 сыллаахха Дьокуускай куоракка Спасскай манастыыр, 1708 сыллаахха Троицкай Собор уонна элбэх улуустарга, нэһилиэктэргэ даҕаны чочуобуналар тутуллуохтарыттан ыла дьиҥнээхтик православнай итэҕэлгэ киирбиппит. Ол сөп даҕаны, улуу судаарыстыбабыт сүрүн баһылыыр итэҕэлин ылыннахпыт. Биһиги бастакы президеммит Михаил Ефимович Николаев «Конфуций и его учение» диэн кинигэтигэр «аан дойду икки атахтааҕын (билигин 7,3 миллиард киһи) өйүн-санаатын аҕыйах ахсааннаах киһи түмэн турар, онно улуу религиялары айбыт муударай өйдөөхтөрө Будда, Христос, Магомед уонна бу итэҕэллэр иннинээҕи үөрэҕи айбыт  Конфуций киирэллэр.

Хомойуох иһин, урукку советскай былаас саҕана таҥара үөрэҕин бобон кэбиспиттэрэ. Таҥараһыт, ону-маны саҥарар киһини «халлаан киһитэ» диэн хомуруйан ааттыыр этилэрэ. Ол да буоллар  биһиги эһэлэрбит-эбэлэрбит барахсаттар син-биир  өбүгэлэрин итэҕэллэрин сиргэ-буорга тэпсибэккэ илдьэ сылдьыбыттара. Ол сурукка-бичиккэ хаалбыт, дьон барыта ааҕар айымньыларыттан да көстөр.

Аан ийэ дойдуом!

Халлаан умнубут хаарыан бухатыырын  курдук,

Былыр-былыргыттан быйылга дылы

Муустаах муора муннугар,

Модун тимир быанан бохсуллан,

Бокуйа, утуктуу тураҕын!

(Төрөөбүт дойду. Алампа)

 

«Дьэ ол күннэргэ мин Аанчыгым өлөр охтуутун охтубута. Күнүһүн ыалдьа-ыалдьа уу баһа, ынах ыы сылдьаахтаабыт эбит. Ону биллэрбэккэ кистээбитэ… Ол түүнүгэр, сарсыарда Таҥара сырдаан эрдэҕинэ, Аанчыгым быыһаммакка эрэ барбыта».         (Аанчык. Суорун Омоллоон).

Бу айымньылары үөрэтэн баран Алампа тоҕо «Таҥара умнубут хаарыан бухатыырын курдук», Суорун Омоллоон «Халлаан сырдаан эрдэҕинэ» диэбэтэҕий диэн мунаара санаабытым, толкуй бөҕөҕө түспүтүм. Кытай народнай республикатын тоҕо «Поднебесная империя» диэн ааттыылларый?

Онтукам дириҥ ис хоьоонноох буолан таҕыста. Сахалар биһиги айылҕа оҕолоро буоллахпыт, үҥэр-сүктэр тоҕус айыыларбыт үөһээ дойдуга – халааҥҥа олордохторо! Саха түҥ былыргы итэҕэлэ билиҥээҥҥэ диэри сүппэккэ, биһиги хааммытыгар-сииммитигэр иҥэн сырыттаҕа…

 

Дайыыл ХАЛЫЫЙАП.

Покровскай куорат.

Аватар пользователя Гость
CAPTCHA
This question is for testing whether or not you are a human visitor and to prevent automated spam submissions.
3 + 2 =
Solve this simple math problem and enter the result. E.g. for 1+3, enter 4.