Доллар61.26 Евро72.24
+8 °С

Добуонньуга буолуон сөп

10:52 в 12.07.20180 13

(солуута суох тус санаа)

 

…Ыһыллыы-тоҕуллуу саамай үгэнигэр, ыстыыра суох кэммитигэр били бассабыык-баартыйа хара сордооҕу үлтү тэпсибит, аан дойду алтаттан бииригэр тэнийэн туругурбут улуу сэбиэскэй дойдуну симэлитэн суох оҥорбут кэммитигэр, Тааттаҕа үйэлэргэ кэпсэлгэ хаалар улуу ыһыах буолбута быйыл 25 сылын туолар эбит. Чэ, быһатын өйдөөтөххө, кырдьык да «пир во время чумы» буолан ааспыт.

Бу ыһыахха Арассыыйа эбэ ол саҕанааҕы саамай улахан тойоно кэлэ сылдьан букатын тугунан да кыайан кэмнэммэт «үтүөнү» оҥорбут, абыраабыт эбит. Оннук улахан «чиэскэ-бочуокка» тулаайах, сутаакы Таатта эрэйдээх туох үтүөлээх буолан тиксибитин бу билигин да киһи сатаан санаабат. Оҥоро сатаан арай били 1921 сыл үрүҥ бандьыыттааһыҥҥа сахалартан (саха омук дьонуттан) саамай бастакынан кыттыспыппыт буолуон сөп дуо? Итини хос быһаардахха маннык, 1921 сыллааҕы бандьыыттааһын Уус-Майаҕа саҕаламмыта, онно бастакынан эбэҥки омук дьоно киирбиттэрэ. Амма Соморсунуттан, Нуотараттан холбоспут дьон дьиҥинэн ыраас саха буолбатах – таба көлөлөөх, норуокка этэллэринэн «тоҥустуйбут» дьон буоллаҕа дии. Онон ыраас сахалартан бу биһиги Тааттабыт дьоно, оччолорго наһаа улахан үөрэхтээх, учуутал дьон туох эрэ Алтан Сарын, Бээппэ, Бүөтүр Оруоһун, Охонооһойоп учуутал диэннэр (кимнээхтэрин билбэппин) салалталарынан илин күрээн, сахалартан бастакынан бандьыыт буолбуттара. Ити дьаабыны норуот суруйааччыта Амма Аччыгыйа «Сааскы кэм» арамааныгар уус-ураннык ойуулаабыта. Ол бандьыыттар сэбиэскэйи утарбыт буоланнар бу билиҥҥи былааска үтүө дьонунан ааттаналлар. Баҕар ол үтүөбүт иһин буолуо. Эбэтэр баҕар (сыыһарым да буолуо) били 1991 сыл атырдьах ыйыгар, баара эрэ уонтан тахса чиэһинэй бассабыык дьон көстөннөр, сэбиэскэй былааһы көмүскүү, үөскээбит балаһыанньаттан дьону-норуоту быыһыы сатаабыт, кэлин «буутч» дэммит дьыалаларын «мин төрүт өйөөбөтөҕүм, эрдэттэн утарбытым» диэн оройуон наһаа улахан салайааччылара (ааттарын билбэппин) букатын суутунан (ол саҕанааҕы да суут-сокуон диэхтээн) үҥсэн кыайыыларын махтала буолуо дуо? Уоннааҕытын сахалыы да санаан көрдөххө, ол Арассыыйа эбэ саамай улахан тойоно тоҕо эмиэ ойо ыстанан тиийэн кэлиэй? Оччолоох кыһалҕата, үлэтэ суохха дылы дуо?! Хайа ол саҕана бииссэтин уруускай генералы, Үрдүкү сэбиэтин кытта күнүүлэспит эрдээх-ойох курдук наһаа улаханнык иирсэн, арахсаары дьаабыланан олорор этэ дии. Күһүн тиийэн букатын да саалаһан-сэптэһэн, өлөрсө сыһан сүрэхпитин «хайыппыттара» дии.

Онон биир бэйэм, оттон солуута суоҕум буоллаҕа, манна ол улахан тойон кэлэ сылдьыбатаҕа эбитэ буолуо дии саныыбын. Ону букатын чугастан тутан туран көрбүт, сөп саҕынньах кэтэрдибит, кымыс иһиспит, илии тутуһан букатын оһуохайдаан ойбут дьон утараллара биллэр. Сорохтор өссө: ээ, букатын оҕо эрдэҕиттэн акаарыта, солуута суоҕа биллибит киһи диэн хомнуур буоллахтарына, ол сөп да буолуо. Ол эрээри син-биир этэ туруом, «улахан тойон манна кэлбэтэҕэ буолуо» диэн. Суох, мин туох эрэ бөдөҥ баҕайы «нуучча» кэлэ сылдьыбытын уонна ол саҕынньаҕы, кымыһы, оһуохайы мэлдьэспэппин. Ол гынан баран ити «нуучча», этэллэрин курдук саамай улахан тойон илэ бэйэтинэн эбитэ буолуо дуо? Хайа, саарбах буолаарай? Баҕар «добуонньуга» буолбатаҕа буолуо дуо? Улахан дьон, бөдөҥ салайааччылар, тойоттор «добуонньук» («двойник» диэн этэ сатыыбын) диэннээх буолаллара үһү. Холобурга, Ыстаалын хас эмэ добуонньуктааҕа эбитэ үһү. Олортон биирдэстэрэ Геловани диэн артыыс киһи биллэр. Дөксө анекдот баара дии, биирдэ ол киһи: «Уоппускабар Кавказка баран сынньанан кэллэрбин, ол оруолга киирэрбэр туһалаах буолуо этэ», – диэбит. Ону Ыстаалына оруолгар киирэргэр Турухан туһалыа этэ диэн, саҥарыахтааҕар саҥарбатах оҥорбут.

Дьэ онон Арассыыйа эбэ саамай улахан тойоно эмиэ добуонньуктааҕа эбитэ буолуо, олортон ити ыһыахха биирдэрэ кэлэ сылдьыбыт буолуон сөп. Мин итинник саныыбын. Баҕар ааттаах улаханнык сыыһарым буолуо…

 

АХЧА.

Аватар пользователя Гость
CAPTCHA
This question is for testing whether or not you are a human visitor and to prevent automated spam submissions.
1 + 0 =
Solve this simple math problem and enter the result. E.g. for 1+3, enter 4.