Доллар61.26 Евро72.24
+8 °С

Бокса тренерин кэпсээнэ

10:28 в 08.11.20180 14

 

Эдэр тренер Ариан Дмитриевич Монастырёв 1983 сыллаах төрүөх. Арассыыйа чемпионатыгар оҕо сырыттахтарына Майатааҕы ДЮСШ-га эрчийбит уолаттара Егоров Вася уонна Дьяконов Айтал Саха сирин хамаандатыттан күрэхтэһэ сылдьаллар. Хас да сыллааҕыта ДЮСШ туһунан кинигэ суруйар баҕа киирэн матырыйаал хомуйбут кэмнээҕим. Онно   бэйэтин туһунан ыйыталаһан манныгы билбитим.

Ийэм, аҕам спортивнай эйгэлээх дьон. Аҕам балта Ирина  Николаевна Монастырёва бэстилиэтинэн ытыыга Саха сиригэр иккис маастар. Эдьиийдэрим бары үҥкүүһүттэр. Мин да үҥкүүһүт буолуохтаах этим. Хата ону аҕам утарбыта. Бастаан И.Васильев кыра кылааска дуобакка дьарыктаабыта. Онтон сэттис кылааска сүүрүүнэн дьарыгырбытым. Тохсус кылааска кылааспыт уолаттара бары боксанан ыалдьыбыттара. Мин эмиэ оҕолору батыһан бокса секциятыгар сылдьыбытым. Саамай улахан ситиһиим республикаҕа иккис миэстэ буолбутум.

Оскуола кэнниттэн мунуу-тэнии кэмнээх буолуо дуо. ЯГСХ-га киирбитим эрээри үөрэнэ барбатаҕым. Майаҕа рабочайынан үлэлии-үлэлии иллэҥ кэммэр боксабынан Баһылайга дьарыктаммытым.  Ол сылдьан дьарыкка кэлбит кыра оҕолору сороҕор зарядкалатар этим. Арааһа ону көрөн буолуо, тренерим Баһылай: “Эйигиттэн тренер тахсыыһы”, – диирэ.

Кини сүбэтинэн ЯГУ-га физкультурнай институтка үөрэнэ киирэбин. 2006 сылга кэргэннэнэбин.  Сороҕор киһиэхэ суола бэйэтэ арыллар. Арай Өлөчөйгө үлэлиир физкультура учуутала  дьахтар,  декретнэй уоппускаҕа баран учуутал миэстэтэ таҕыста. Миигин онно учууталынан үлэҕэ ыллылар.  Баран үлэлээн бардым. Оччолорго суотабай диэн суох. Онон эбиэттэн киэһээ туос иллэҥмин. Завуһум эдэр киһи, “оҕолору тугунан эрэ дьарыктаа” диэн тыл кыбытта. Онон общественнай олоххо  олоҕуран кыра уолаттары боксанан дьарыктыырга былааннаатым. Дьарыктанарга инвентарым аҕыйах. Икки паара кыл боксерскай перчаткалаахпын,  ону кэтэһэн уонча оҕо уочараттаан олороллоро. Оҕолорбун оонньотобун, сүүрдэбин-көтүтэбин.  Ыйга биирдэ манна Майаҕа аҕалан сборданабыт. Инньэ гынан куоракка киирэн, аны күрэхтэһиигэ кыра уолаттарга кыайталыыр, миэстэлэһэр буолан бардыбыт.

Бастакы ситиһиим, идэбин сөбүлээһиним, бэйэбэр эрэниим кэлбитэ. Декретнэй уоппускаттан солбуйбут учууталым тахсыбыта. Хата Хараҕа Егоров Коля атын сиргэ үлэлии барарынан миэстэ тахсан,  тренерынан үлэҕэ киирбитим. Өлөчөйтөн Айтал Дьяконовы дьонноруттан көҥүллэтэн илдьэ кэлбитим. Сыл аҥара дьиэбэр олордон адаптациятын ыыппытым. Кырата бэрдэ, интернакка туоратыахтара диэн санааттан салайтаран. Сааһыары интернакка олорон үөрэммитэ, дьарыктаммыта. Афанасьев Миша кэлбитэ. Мишаны эмиэ маҥнай дьарыктаабытым.

Бу уолаттарым бэйэлэрин саастарыгар республикаҕа бастыҥнар этилэрэ. Билигин Айталым юниордарга Арассыыйаҕа бастаан, аны молодежнай сборнайга киирэр баҕалаах, сыаллаах дьарыктана сылдьар. Айталлааҕар кыахтаах оҕолор бааллара да төрөппүттэрэ боксаларыттан тохтотон атын хайысханы биэрэн хомотоллоро баар буолааччы.

Билигин аан дойду призёра, Олимпиадаҕа кыттыылааҕа Василий Егоров, кыра сылдьан эмиэ ДЮСШ-ҕа манна дьарыктаммыта. Мин Хараҕа кэлиэм иннинэ оройуоҥҥа бастаан, республиканскай күрэхтэргэ кыттыбыт, уопутурбут уолчаан этэ. Ол эрээри биир турнирга илиитигэр эчэйии ылан уонна дьоно үөрэҕэр олус куоттарыыһы, тохсус кылаас кэнниттэн техническэй үөрэххэ биэриэхпит дии санаан,  боксатын тохтууругар сүбэлэспиттэр этэ.

Вася чахчы талааннаах уолун итэҕэйбитим уонна хайдах гынан боксатыгар төнүннэрэргэ үлэни ыытан барбытым. Дьыл-хонук күүппэт,  биир сыл дьарыктамматаҕа,  өскөтүн өссө биир сыл кэлэн ДЮСШ-ҕа дьарыктанан ситиһиилэммэтэҕэ буоллар УОР-га киириэ да суох этэ, сааһын сүтэрэр. 13-14 cааһыгар юношаларга республикаҕа бастаан, ДВО-ҕа, Арассыыйаҕа миэстэлэспэтэ да боксаттан чахчы тохтууругар тиийэр.

Бастаан оскуолаҕа көрүстэрбин эрэ болҕомтобун уурарым, санаатын-оноотун боксаҕа кэлэригэр иэҕэрим. Инньэ гынан ыйтан ордук кэм ааспытын кэннэ, саатар илиигин буолбакка, атаххын дьарыктыахха, боксёр атаҕа эмиэ эрчиллиилээх буолуохтаах диэн арахпакка мээрилээн атаҕын эрчийэ, сүүрэ кэлэригэр тылбар киллэрбитим. Ол сүүрэ-көтө сылдьан отут миэтэрэ дистанцияҕа Вася республикаҕа бастыыр, уолаттары бириэмэтинэн сүүрэн кыайталаабыта. Атаҕар чэпчэкитэ көстүбүтэ. Бэл лёгкай атлетиканы дьарыктыыр тренердэр бэйэлэригэр тарда сатаабыттара эмиэ баара.

Онтон сыыйа-баайа эчэйиитэ ааһыыта иккистээн  боксатыгар төннүбүтэ. Убайа Коля боксатыгар төннүүтүгэр эмиэ оруоллаах буолара буолуо. Оҕоҕо буккуллуу-тэккиллии ханна барыай, баар буоллаҕа дии. Тренер аҥардас боксаны эрчийээччи буолбакка, дипломат эмиэ буолара үлэтигэр, бокса сайдыытыгар, үөрэнээччи карьератын, оннун  буларыгар наада курдук.

Дьиҥинэн Вася Егоров биллиилээх спортсмен буолбута бэйэтигэр улаханнык туһалаатаҕа дии. Биһигини, бириэмэтигэр спортка хааларыгар өй укпут, юношаларга Арассыыйаҕа бастыырыгар тиэрпит дьону, улаханнык билбэттэр. Билигин телевизорга иһиттэххэ, тренерэ Пахомов диэн буолар. Уонна спорт министерствота, Олимпийскэй резервэ училищета (УОР), ШВСМ өйөөн, оҥорон таһаарбыт уоллара диэх курдук боростуой истээччигэ тиэрдиллэр. Дьиҥэ ханнык баҕарар спортсмен үөһээ ыттарыгар маҥнай 13-14 cаастаах  юношаларга оройуонугар, онтон республикаҕа бастыан, Дальнай Востокка, Арассыыйаҕа юношаларга саатар    миэстэлэһиэн  наада. Ол эрэ кэнниттэн тохсус кылааһы бүтэрбит оҕо ситиһиититтэн сыаналаан УОР тренердэрин харахтарын  далыгар иҥнэр. Онтон салгыы ШВСМ-ҥа толору хааччыллыылаах, хамнастаах профессиональнай спортсмен быһыытынан ылыллар. Туох да диэбит иһин Вася карьератын бастакы наадалаах акылаата манна ууруллубута.

Биһиги үлэбит биллибэт. Биир эмэ оҕобут өрө таҕыстаҕына кини таһыгар хаартыскаҕа түһээччи, көмөлөспүт, эрчийбит дьон  элбиир. Онтон биһиги хайдах усулуобуйаҕа олорон “герой” буоларыгар бэлэмнээбиппитин билэр киһи аҕыйах, усулуобуйаны тупсарар туһугар болҕомто ууруллубатаҕын курдук ууруллубат.

Бэйэҥ илэ хараххынан көрдөҕүҥ дии. Васяны көрүдүөргэ эрчийэн таһаарбыппыт...

 

Ариан Дмитриевич туппутун ыһыктыбат, сыаллаах-соруктаах,  тус толкуйдаах тренер буолара көстөр. Ил дархан дуоһунаһыгар үлэлии олорбут Е.А.Борисов бэйэтинэн кэлэн Д.Ходулов аатынан театрга нэһилиэнньэни кытта көрсүбүтэ. Саалаҕа толору киһи, олорор миэстэ да суох этэ. Нэһилиэктэртэн анаан тыл этэ, кыһалҕаларын этэ араатар дьон кэлэн,  микрофоҥҥа улахан уочарат буола сылдьыбыта. Ариан Дмитриевич Вася Егоров бокса чыпчаалыгар тахсыбытын куоһур туттан, Егор Борисовка баар кыһалҕаларын туоратарга көрдөһөн тыл этэн хабылыннарбыта. Биир сиргэ кииннээн, үчүгэй усулуобуйаҕа оҕолору дьарыктыыр баҕалаахтарын тиэрпитэ. Усулуобуйа суох буолан. Биир тренер Төхтүргэ олорон дьарыктыыр, онно рингэлэрэ да суох. Майаҕа иккис тренер дьарыктыыр.

Биир күн Ариан оҕолору дьарыктыырын көрбүтүм. Дьарык зарядкаттан саҕаламмыта. Онтон салгыны өрө ыстана-ыстана охсооһун, бэрчээккэ кэтэн баран грушаны охсооһун, паараҕа туран бастакы, иккис нүөмэринэн үлэлээһин, сылайан сүүс-сүүстэн анньыһан туран тэйэ түһэн ылан урутаан охсооһун, бүтэһик сэниэ эстиитин кэрэйбэккэ охсон киирсиини түмүктээһин. Бу барыта спортсмен күрэхтэһиигэ үс раунд устата киирэн тахсар кэрчиктэрэ буолалларын кэтээн көрөр киһи өйдүүр. Кырачааннар күрэххэ киирдэхтэринэ ханнык турукка киирэн тахсыахтаахтарын, дьарык аайы хатылаатахтарына бэлэмнээх буолаллара көстөн тахсар.

 

Федот ХАРИТОНОВ.

 

Аватар пользователя Гость
CAPTCHA
This question is for testing whether or not you are a human visitor and to prevent automated spam submissions.
8 + 7 =
Solve this simple math problem and enter the result. E.g. for 1+3, enter 4.