Доллар61.26 Евро72.24
+8 °С

«Бэс Чагдаҕа»

17:03 в 29.10.20180 24

Быйыл Москва «Бэс Чагдатыгар» сүрдээх көнө, сымнаҕас майгылаах Григорий Константинович Дьячковскай кэргэнинээн Анна Степановналыын сынньана кэлбиттэрин көрсөн, сахалыы сиэринэн ирэ-хоро кэпсэтэн, билистибит-көрүстүбүт.

Григорий Константинович 1938 сыллаах төрүөх, төрөппүттэрэ эрдэ өлөннөр детдомнарынан иитиллэн, кэлин госинтернатка олорон Дьокуускайдааҕы 1 нүөмэрдээх педучилищө физкультурнай салаатын үөрэнэн бүтэрбит.

Кэргэнэ Анна Степановна эмиэ тулаайах, алын кылаас сүһүөхтэргэ учууталлаан Россия үөрэҕириитин туйгуна ааты ылбыт. Григорий Костантинович Уус-Алдан Лөгөйүгэр физкультура учууталынан, чэпчэки атлетикаҕа, хайыһарга тренеринэн үлэлээн спорт маастардарын ииппит үтүөкэннээх учуутал эбит. Чэпчэки атлетикаҕа Пётр Окоёмов республика марафонугар 42 км 195 м бастаабыта, спорт маастарыгар кандидат нуорматын толорбута. Маны тэҥэ Платон Готовцев, Айталина Бурнашева, Мария, Марфа Копыриналар, Лазарь Гоголев, Виктор Новгородов курдук республика таһымнаах спортсменнар иитиллибиттэрэ.

Саха АССР, РСФСР спордун маастардара Игнат Готовцев, Николай Охлопков, Анастасия Михайлова хайыһарга республика тоҕус төгүллээх чемпиона, Семён Иванов республикаҕа хайыһар федерациятын салайааччыта, Александр Слепцов, Фёдор Дегтярёв, Иван Белолюбскай, төрөппүт кыыһа Грианна Григорьевна ааттарынан саха дьоно киэн туттар кэмнэрэ бааллара. Бу дьон Саха сирин спордун маастардара, сорохторо ССРС спордун маастардарыгар тиийэ үүммүттэрэ.

Кыыһа Грианна оҕолорго сборнай хамаандаҕа киирэн Саха сирин чиэһин Россияҕа үс төгүл көмүскээбитэ. Кинилэр оскуолаҕа үөрэнэр кэмнэригэр Григорий Константинович спортивнай базатыгар дьарыктаммыттара. Григорий Константинович хайыһар спорда сайдарыгар тугунан да кээмэйдэммэт үтүөлээх, ол курдук бэйэтин үбүгэр «Тиса» диэн 10 пара пластиковай хайыһардары атыыласпыта. Ити 1983 сыллаахха сөҕүмэр холобур этэ, өссө соҕуруу сылдьан биир омук киһитин көрсөн ыкса билсэн, дуогабардаһан «Ярвенин» диэн 10 пара пластиковай хайыһары почтанан ыыттарбыта. Бу барыта эттэххэ дөбөҥ, бүгүҥҥү күҥҥэ тэннээтэххэ урукку дьон бэйэ-бэйэлэригэр ытыктабыллара, чиэһинэйдэрэ сыттаҕа. Улуу перестройка кэнниттэн атыы-тутуу, сыһыан араастаах буолбута ыраатта.

Сайын, күһүн, кыһыҥҥы тымныыларга роликовай хайыһардарынан дьарыктанар лыжероллернай дорожканы оҥотторор. Өссө оҕолорго аҕалыы истиҥ амарах сыһыанынан салайтаран тымныы ыйдарга сыарҕа үрдүгэр элөктричествонан ититиллэр тимир оһохтоох ичигэс будка туттарбыта. Григорий Константинович учуутал, тренер эрэ буолбакка рационализатор бэрдэ, «Буран» снегоходу атыылаһан, хайыһар суолун тыырар специалһнай резак оҥостубута, онон оҕолору дьарыктыырга үчүгэй усулуобуйаны тэрийбитэ. Дьокуускайга баар «Ньургуһун» фабриканы кытта дуогабардаһан оҕолор размердарынан халыҥ хайыһар көстүүмнэрин тиктэрбитэ.

Григорий Костантиновиһы кытта кэпсэтэрбэр кинини ытыктыырым күүһүрэн испитэ. Мин да оскуолаҕа үөрэммит, тулаайах аҥаардаах уолчаан, ити курдук үөрэнэччилэригэр кыһамньылаах учууталы көрсүбэтэҕим. Хайдах эрэ улуу Макаренкоҕа тэҥнии санаатым. Григорий Константинович тулаайах үөскээн, детдомнары кэрийэн улааппыта, государство ииппит оҕото. Олох эрэйдэрин эҥээринэн тэлэн, Анна Степановнатын көрсөн 4 бэртээхэй оҕолору төрөтөн, иитэн-харайан дьон киэнэ үтүөтэ оҥорон таһаардахтара.

Улахан уол Гриан Григорьевич (Григорий, Анна диэнтэн тахсыбыт аат) Республиканскай тирии балыыһатын ылаабынай бырааһын солбуйааччыта, Саха Республикатын доруобуйатын харыстабылын туйгуна, үрдүк категориялаах врач, Грианна Григорьевна СГУ педагогическай факультетын бүтэрэн физкультура инструктора, Саха Республикатын үөрэҕириитин уонна физическай культураҕа, спортка туйгуна.

Ариан Григорьевич ХИФУ старшай  преподавателэ, Саха Республикатын физическэй культураҕа, спортка туйгуна, Арианна Григорьевна үрдүк үөрэхтээх информатик-технолог. Көрөргүт курдук тулаайах дьон бэйэлэрин холобурдарыгар иитэн-үөрэтэн таһаарбыт төрөппүт оҕолорун ситиһиилэриттэн киһи эрэ үөрүөх курдук.

Григорий Константинович ведомственнай наҕараадата элбэх гынан баран, биири дьиктиргээтим: учуутал, тренер быһыытынан үгүс ахсааннаах үрдүк ситиһиилэрдээх спортсменнары иитэн таһаарбыт киһибит үтүөлээх аата суоҕа. Чөл олоҕу пропагандалыыр, өрө тутар Матвей Лыткин, Россия үтүөлээх артыыһа, виртуоз хомусчут Пётр Оготоев, республика мас тардыһыытыгар чемпиона Фёдор Дегтярёв, «Дыгын оонньууларын» сэттэ төгүллээх мунутуур кыайыылааҕа Иван Белолюбскай курдук дьону оҕо эрдэхтэринэ спортка сыһыарбыт киһибит үтүөлээх тренер аатын 80 сааһын көрсө ылбыта буоллар үөрэппит оҕолоругар бэртээхэй сонун, бэлэх буолуохтаах этэ.

Григорий Константинович «Бэс Чагдаҕа» сынньалаҥ киэһээҕэ баяҥҥа оонньоон соһутта, умнуллан хаалбыт «тустеп», «краковьяк» үҥкүүлэрбит, народнай поэттарбыт ырыалара өргө диэри дьиэрэйдилэр.

Киргиэлэй кыра, хачаайы бэйэтэ иҥиир-ситии киһи эбит. Күн аайы 4-5 км сарсыарда аайы хааман кэбиһэр, бэрт сылбырҕатык сылдьар – бу 80 саастаах оҕонньор. Оҕонньор диэҕи киһи тыла да сатаан өҕүллүбэт, бу санаата ырааһын, өйө сырдыгын, ол иһин оҕолоро дьон дьоно буоллахтара. Таҥара көрөн турдаҕа эбээт!

Саха саарыннарын, эн-мин дэһэн тэҥҥэ кырдьыбыт, улахан олоҕу олорбут Григорий Константиновиһы, кэргэнин Анна Степановнаны оҕолоргутунан, сиэннэргитинэн, хос сиэннэргитинэн симэнэн, кинилэр тапталларынан дьоллонон уһун үйэлэниҥ диэн алгыспын тиэрдэбин!

 

ДОЛЛУ,

искусствоведческай

наука кандидата.

Хаартыскаҕа: Григорий Костантинович иитиллээччилэрин Анастасия Михайлованы, Иван Белолюбскайы кытта.

Аватар пользователя Гость
CAPTCHA
This question is for testing whether or not you are a human visitor and to prevent automated spam submissions.
3 + 17 =
Solve this simple math problem and enter the result. E.g. for 1+3, enter 4.