– Киһи мэйиитэ 10 миллиард ньиэрбэ килиэккэлэриттэн тутуллар уонна 86 мөлүйүөн единицаҕа тиийэ информацияны өйдөөн хаалар. Мэйиигэ ньиэрбэ импульса нейронтан нейроҥҥа тиийиитин саамай түргэнэ – чааска 400 килэмиэтир.
– Киһи тыла 50 грамм ыйааһыннаах, 9 см уһуннаах уонна 5 см кэтиттээх, 17 былчыҥтан турар. Тылга 9000 кэриҥэ амтаны билэр рецептор баар.
– Сүрэх ыйааһына – 300 грамм. Киһи олоҕун устата сүрэх 3 миллиард тэбиини оҥорор, сууккаҕа 8 тонна, оттон олоҕун устата 200 тыһыынча тонна хааны хачайдыыр.
– Улахан киһи этигэр 206 уҥуохтаах, оттон оҕо этигэр – 300 (оҕо улаатан истэҕин ахсын сорох уҥуохтара силбэһэн, холбоһон иһэллэр эбит).
– Киһи тыҥатынан суукка устата 13 тыһыынча кэриҥэ лиитэрэ салгыны аһарар диэн суруйаллар.
– Киһи көннөрү хараҕынан 5500 сулуһу ааҕыан, өҥ 200-чэ араас көрүҥүн быһа холуйан арааран көрүөн сөп диэн үөрэхтээхтэр суруйаллар. Специалистар улуу худуоһунньук И.Е.Репин хартыыналарын үөрэтэн баран, өҥ 2000 араас эгэлгэтин арааран көрбүтүн быһаарбыттар.
– Харах тымныыны билэр туочуката суох. Тоҕо? Харахха хаан олус түргэнник сүүрэр, онон хаан кыайан тоҥмот буолан, харах этэ эмиэ тоҥмот эбит.
– Куртах 1 кв.мм салыҥнаах хаҕыгар сүүсчэкэ былчархай баар, олор аһы буһарар сүмэһини таһаараллар.
– Кулгаах иһигэр дорҕоону быһаарар 25000 килиэккэ баар. Киһи истиитин диапазона 16 уонна 20000 герцтэр икки ардыларыгар ааҕыллар. Ол сааһыран истэх аайы үрдүк дорҕооннору истии намтааһынын суотугар аччыыр.
– Орто киһи былчыҥын ыйааһына 28 кг тиийэр.
– Муҥурдаах 12 тарбаҕы кэккэлэһиннэри туппут саҕа уһуннаах.
– Киһи күҥҥэ 11500 төгүл чыпчылыйар.
– Ый устата киһи 240 чаас, сылга 28880 чаас, оттон олоҕун устата 25 сыл утуйар эбит.
– Киһи төбөтүгэр 125 тыһыынча баттахтаах. Күн аайы 45 баттах түһэр, сорох дьоҥҥо 60-ҥа тиийэ баттах түһэр.
– Сүрэх сыл аайы ороскуоттуур энергиятынан 900 киилэ ыйааһыннаах таһаҕаһы 14 миэтэрэ үрдүккэ көтөҕөн таһаарыахха сөп.
– Сыт уонунан тыһыынча араас көрүҥэ баара биллэр. Киһи итинтэн сороҕун эрэ араарар эбит. Дьахтар эр киһитээҕэр сыты ордук араарарын анал үөрэхтээхтэр быһаарбыттар.
– Киһи хаамарыгар атаҕын таҥаһын арааһыттан, почваттан төһө түргэнник, хайдах хаамарыттан 1500-кэ тиийэ араас тыаһы таһаарыан сөп эбит.
Бэлэмнээтэ Мария ЗАХАРОВА.
