Джек-потрошитель. 5 өлөрүү
1888 сыллаахха атырдьах ыйын 7 күнүттэн балаҕан ыйын 10 күнүгэр диэри Лондоҥҥа Джек-потрошитель диэн маньяк дьону өлөртөөбүт. Кини хайдах, хантан баар буолбутун ким даҕаны билигин да үчүгэйдик билэ илик. Джек-потрошитель кырата биэс дьахтары өлөрбүт. Оччолорго кини саамай биллэр уонна кутталлаах серийнэй өлөрүөхсүт. Кини туһунан элбэх киинэлэр, кинигэлэр бааллар. Кини холобура куһаҕан дьайыылаах буолбутуа – үгүс атын өлөрүөхсүттэр Джегы үтүктүбүттэрэ…
Гэри Риджуэй. 49 өлөрүү
АХШ-гар соччо биллибэт Гэри Риджуэй диэн ааттаах өлөрүөхсүт баар. Кини 49 киһини өлөрбүтэ дакаастаммыт, ол гынан баран 71 киһини өлөрбүтүн туһунан билиммит. 1982-тэн 1998 сылга диэри эдэр кыргыттары уонна дьахталлары өлөртөөбүт. Киниэхэ буруйдаан өлөрүүнү – “смертнэй казнь” туттубатахтар, тоҕо диэтэххэ силиэстийэни кытта үлэлииргэ сөбүлэспит. Билигин Риджуэй Вашингтон штатыгар Уолл-Уолл куорат хаайыытыгар олорор.
Педро Лопес. 53 өлөрүү
Колумбийскай серийнэй өлөрүөхсүт Педро Лопес 1983 сыллаахха тутуллан, буруйдаммыт. Кини Эквадор территориятыгар 53 киһини өлөрбүт. Эбиитин, ситэ дакаастамматаҕынан, Перуга уонна Колумбияҕа 240 киһини өлөрүүгэ уорбаламмыт. Оттон 300 киһини өлөрбүтүн туһунан бэйэтэ билиммит. 1980 сыллаахха хаайыыга олорбут, 18 сылынан кинини эквадорскай хаайыыттан таһааран баран Колумбияҕа утаарбыттар – депортируйдаабыттар. Онтон 2002 сыллаахха үйэтин тухары хаайыыга – пожизненнай болдьоххо хаайыллыбыт. Билиҥҥи бириэмэҕэ Лопес туһунан туох даҕаны иһиллибэт, ханна баара биллибэт. Педро Алонсо Лопес Гиннес рекордтарын кинигэтигэр “самый результативный в мире серийный убийца” диэн аатыран, киирбит этэ. Сотору буолаат испииһэктэн уһуллубут, тоҕо диэтэххэ итини өлөрүү пропагандата буолуон сөп диэн үҥсүбүттэр.
Таг Бехрам. 125 өлөрүү
Аан дойду саамай маассабай” өлөрүөхсүтүнэн Таг Бехрам диэн ааттаах Индияттан сылдьар киһи ааҕыллар. Кини “Туги” диэн секта чилиэнэ этэ. 1790-1840 сылларга уопсайа 125 киһини өлөрбүт. Онтон кинини бэйэтин 1840 сыллаахха накаастаан өлөрбүт этилэр.
Джон Гейси. 33 өлөрүү
Джон Гейси диэн киһи Аан дойду саамай кутталлаах өлөрүөхсүтүнэн ааҕыллар. Америкаҕа кинини “клоун-убийца” диэн ааттыыллар. 1970-с сылларга 33 эдэр уолаттары уоран ылан, күүһүлээн баран өлөртөөбүт. Билбэт дьон кини туһунан куһаҕаннык санаабат этилэр, тоҕо диэтэххэ клоунунан үлэлиирэ. Үчүгэйдик көстөөрү бэһиэлэй буолара уонна дьоҥҥо үчүгэйдик сыһыаннаһара. Ол гынан баран дьиҥнээҕин кэлин билбиттэр. Гейси иккитэ ойохтоно сылдьыбыт. Фастфуд рестораныгар управляющайынан үлэлээбит. Маньяк дьиэтин подвалыгар полиция 27 өлбүт киһини булбут, сорохторун Джон ууга бырахпыт үһү. Кини Стивен Кинг “Оно” диэн киинэтигэр образ основата буолбут. 1994 сыллаахха ыам ыйын 10 күнүгэр кинини накаастаан, өлөрбүттэр.
Зодиак. 7 өлөрүү
Хотугу Калифорнияҕа уонна Сан-Францискоҕа 1968-1969 сылларга бэйэтин Зодиак диэн ааттаммыт киһи баар буолбут уонна дьону өлөртөөбүт. Кини туһунан уонна кимин билигин даҕаны билбэттэр. Кини барыта 37 киһини өлөрбүт, ол гынан баран сэттэ эрэ өлөрүү дьиҥнээҕин дакаастаабыттар. Түөрт эр киһини уонна үс дьахтары өлөртөөбүт. Бу өлөрүөхсүт билигин даҕаны тыыннаах буолуон сөп, ол иһин полициялар кинини көрдүүллэрин тохтоппоттор.
Теодор Банди. 36 өлөрүү
Америка серийнэй өлөрүөхсүтэ Теодор Банди “Нейлоновый убийца” диэн хос ааттаах. Маанытык таҥнар уонна дьону кытта үчүгэйдик кэпсэтэр эбит. 36 өлөрүүгэ билиммит, өлөрүүлэрэ 1974-78 сылларга буолбуттара. Сорох источниктар 100 киһини өлөрбүт үһү диэн кэпсииллэр. Сиэртибэлэригэр чугаһаары сымыйанан симулируйдуур эбэтэр былаас представителинэн кубулунар этэ. Дьиэтигэр “сувенирдары” – дьон төбөлөрүн илдьэ барар этэ. 1989 сыллаахха тохсунньу ыйыгар электрическэй устуулга өлбүт.
Даниэль Барбоса. 71 өлөрүү
1958-1986 сс. Даниель Барбоса диэн колумбийскай серийнэй маньяк, полиция этэринэн, 150-тан тахса эдэр кыыһы күүһүлээбит уонна өлөрбүт. Эквадорга колумбийскай хаайыыттан күрээн баран 71 кыыһы өлөрбүтүн билиммит. Эбиитин ханна өлөрбүтүн уонна эттээбитин этэн биэрбит, миэстэлэрин көрдөрбүт. Кыргыттары күүһүлээн баран мачетенан быһыта сынньан өлөртүүр эбит. Барбосаны 1989 сыллаахха 16 сылга хаайыыга укпуттар – Эквадор саамай уһун болдьоҕо. 1994 сыл сэтинньи 13 күнүгэр Даниель Барбосаны сиэртибэ быраата быһаҕынан өлөрбүт. Онон маньяк 64 сааһыгар өлбүт.
Гарольд Шипман. 15 өлөрүү
Британскай серийнэй өлөрүөхсүт Гарольд Шипман Лидс куорат медининскэй оскуолатыгар үөрэммит. 1970-с сылга бырааһынан үлэлиир буолбут. 1998 сылга диэри 215, эбэтэр холбоон 500-тэн тахса пациеннарын өлөртөөбүт. Дьону укуоллаан, өлөр дозаны биэрэн өлөртүүрэ. Үйэтин тухары хаайыыга киирбит. Хаайыыга олорон сокамернигар 508 пациены өлөрбүтүн билиммит. 2004 сыллаахха тохсунньу 13 күнүгэр Уэйкфилдскай хаайыыга 58 сааһын туолаары сылдьан бэйэтигэр тиийиммит. Төрөөбүт күнэ буолара биир күн хаалбыт этэ…
Генри Ли Лукас. 11 өлөрүү
Генри Ли Лукас – саамай биллэр уонна “результативнай” серийнэй өлөрүөхсүт, эбиитин киһини сиэччи – людоед. Кини суотугар 11 дакаастаммыт өлөрүү баар, ол эрээри силиэстийэ кэмигэр 300-тэн тахса киһини өлөрбүтүм диэн билиммит. Буруйун Америкаҕа Оттис Тул диэн киһини кытта оҥорбут. Бастаан үрдүкү миэрэни туттаары гыммыттара, ол эрээри 1998 сыллаахха “пожизненнай” болдьоххо хаайбыттар. 2001 сыл кулун тутар 13 күнүгэр 64 сааһыгар сүрэх ыарыытыттан өлбүт. Генри Ли Лукас туһунан “Генри: портрет серийного убийцы” диэн психологическай “кутталлаах” киинэ устубуттара.
Бэлэмнээтэ Дмитрий СИВЦЕВ.
Хаартыскаҕа: 1. Педро Лопес.
