Сердечное поздравление. По случаю 40-летия окончания гражданской войны в Якутии, завершившейся разгромом буржуазно-националистической контрреволюции и грозной для Якутии авантюры ставленника империалистов генерала Пепеляева и его офицерской банды, шлю трудящимся Якутии горячие поздравления и пожелания дальнейшего процветания. Твердо верю в то, что блистающая золотом и алмазами, умом и талантами народа Якутии и впредь будет занимать почетное место в рядах братских народов, строителей коммунистического общество.
С комприветом А.Козлов, бывший начштаба войск ЯАССР.
Саха сиригэр маннык эҕэрдэ тыллары ыыппыта, сахалары “имири” эһэ кэлбит Алексей Георгиевич Козлов.
Исидор Барахов дааннайа: «Что он состоял в 1918 членом боевых эсеровских организаций в Омске в 1920 г. Прибыл в Якутию с какой-то экспедицией по. р. Оленске. В Олекминске вступил в партию. Что он в военном отношении не спец. В царской армии служил в различных штабах в качестве канцеляриста. Вся партийная организация Козлова просто ненавидит». Тугунан да бигэргэммэтэх докумуон. Ону башаринецтар иилэ хабан ылан сүрүн “орудие” оҥостоллор.
А.Г.Козлов 1914-1917 сылларга бастакы аан дойду сэриитигэр кыттыбыт. Старшай унтер-офицер званиелаах эбит. 1918 с. ханнык да эсердэр организацияларыгар уонна дружиналарыгар киирбэтэх. 1937-1940 сс. МГБ үлэһиттэрэ уонна кэлин партияҕа хаттаан чөлүгэр түһэригэр КПК (Комитет Партийного Контроля) көрдөөннөр тугу да булбатахтар. Сибииргэ Колчак былааһын саҕана партизанскай этэрээккэ кыттан үрүҥнэри утары охсуһар.
1920 с. от ыйыгар А.Г.Козлов 5-с армия штаба уонна Илин Сибиир байыаннай уокуругун Өлүөхүмэ куоратынан Амур партизаннарын кытта сибээһи олохтуур оһуобай экспедицияларын начальнигын көмөлөһөөччүтүнэн ыытыллар. Экспедицияҕа барыан иннинэ Иркутскайга партия чилиэнинэн киирэр. Өлүөхүмэҕэ улахан партийнай-политическай үлэни ситиһиилээхтик ыытар. Саха сиринээҕи Губбюро уонна Губревком киинин Саха сиригэр советскай-партийнай үлэҕэ хаалларар туһунан 5-с армия РВС-гар ходатайство түһэрбит. 1921 с. кулун тутар 18 күнүгэр Реввоенсовет ылынан, телеграмма ыыппыт.
1921 с. от ыйыгар А.Г.Козлов Якутскай куоракка буолбут уобаластааҕы бастакы партийнай сүбэ мунньахха кыттар уонна губерния ревтрибуналын председателинэн, губревком уонна РКП (б) губбюротун президиумун чилиэнинэн ананар. 1921 с. атырдьах ыйын 1 күнүгэр Саха уобалаһынааҕы сэриилэр командованиеларын штабын начальнигынан ананан 1922 с. кулун тутар ыйыгар диэри үлэлиир. 1922 с. бэс ыйыгар Кыһыл Армия чаастарын кытта саҥа штаб начальнига кэлэр. Киниэхэ штаб комиссарынан уонна Сэбилэниилээх күүстэр командующайдарын политчааска солбуйааччытынан хаалар. Үрүҥнэри үлтүрүтүү кэнниттэн штаб начальнига Иркутскайга төннүбүт.
Аны А.Н.Пепеляев сэриинэн киирэн, балаһыанньа эмиэ уустугурбут. 1922 с. балаҕан ыйын 6 күнүгэр Совнарком уонна Губбюро 5-с армия РВС-гар Сэбилэниилээх күүстэр штабтарын начальнигынан аныыр туһунан ходатайство түһэрбит. Онно эппиттэр: …Козлов умный, твердый и хитрый человек, хорошо знает местное условие и определенный коммунист”.
Гражданскай сэрии сылларыгар дневник сурунар эбит. Кэлин дневник лиистэрин “кимнээх” эрэ хайыта тыытан ылбыттар. Дьиҥнээх буолбут түбэлтэни ким да “билбэтин” диэтэхтэрэ… Аны А.Г.Козлов “олохтоох нэһилиэнньэттэн хас бэһис кыһылы ытан иһиҥ диэн бирикээһин туһунан. (Бу туһунан урут суруйан турабын). “1 января 1922 г., принято решение (военно-полит. совещание) о необходимости проведения жизнь приказа РВС 5 армии за №1350 “со всеми вытекающими из него последствиями”. Позднее П.А.Ойунский говорил, что “положение обязывало к чрезвычайным мерам обороны”.
А.Г.Козлов 1969 с. ахсынньы 31 күнүгэр 82 сааһыгар өлбүт.
Лазарь РОЖИН.
